است كه در آن محاربه با اعدا نمايند مگر آنكه اعدا حرمت اين ماهها را منظور ندارند و ارادهء محابه كنند . و آن چهار سه ماه پيوستهاند با هم كه ذيقعده و ذيحجه و محرم باشد و يكى منفرد كه آن ماه رجب است و چون قبيلهء مضر اينماه را معظم ميداشتند بخلافت غير ايشان از قبايل عرب لهذا آن را به مضر نسبت داده « رجب مضر » ميگفتهاند چنانچه در مجمع البيان در ميان أشهر حرم از حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه آن حضرت فرمودند كه :
« ثلاثة متواليات ذو القعدة و ذو الحجة و المحرم و رجب مضر بين جمادى و شعبان » .
ذلِكَ
اين تحريم چهار ماه و نگاه داشتن حرمت آنها
الدِّينُ الْقَيِّمُ
دين درست و راست كه دين ابراهيم و اسماعيل است و صاحب مجمع البيان مشار اليه « ذلك » را عدت شهور گرفته و « دين » را تفسير به حساب نموده يعنى اين شمارهء ماهها به دوازده حساب راست و درست ، و بودن دين در آيهء ديگر نيز مستفاد ميگردد زيرا كه حق تعالى فرموده :
يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ
اى حساب ما عملوا
فَلا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ
پس ستم مكنيد در همهء اين چهار ماه يا درين چهار ماه
أَنْفُسَكُمْ
بر نفسهاى خود بنا بر أول مراد آنست كه در همهء عمر ستم بر خود ميكنيد و بنا بر ثانى مراد آنست كه در خصوص اين چهار ماه بر خود ظلم روا مداريد يعنى هتك حرمت اين چهار ماه مكنيد و مقاتله را درين چهار ماه جايز مدانيد و بعضى كه حرمت مقاتله را درين چهار ماه منسوخ ميدانند بواسطهء جهاد حضرت با هوازن در حنين در شوال و ذيقعده ظلم را بعصيان تفسير كردهاند و گفتهاند كه : فايدهء تخصيص اينست كه تا اشارت باشد بر اينكه طاعت درين چهار ماه اعظم ثوابا است و معصيت اكثر عقابا .
شيخ الطائفة المحقه در كتاب غيبت باسناد خود از جابر جعفى روايت كرده كه او گفته كه : من از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام تاويل آيهء كريمهء
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ
را تا آخر پرسيدم و چون حضرت اين سؤال را از من استماع نمود آهى سرد