كَذَّبُوا بِآياتِنا
و آنان كه تكذيب كردند حجتهاى ما را كه دال بر صدق انبيا بودند
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ
زود باشد كه بتدريج بگيريم ايشان را
مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
از آنجا كه ايشان ندانند .
وَ أُمْلِي لَهُمْ
و مهلت دهيم مر ايشان را مدتى پس بگيريم ايشان را ، زيرا كه تعجيل بعقوبت كسى كند كه از فوت آن انديشه داشته باشد و اين استدراج و امهال به اين وجه است كه هر گاه عباد گناهى كنند مانند تكذيب آيات و غير ذلك حق تعالى نعمت ايشان را زياده كند و ايشان اينمعنى را حمل بالطاف الهى ميكنند و در تكذيب و طغيان ميكوشند و همچنين عمل ميكنند با ايشان تا آنكه بنهايت عمليات ميرسند پس آن گاه بيكبار بر ايشان عذاب نازل گرداند . و
فى اصول الكافى عن سماعة بن مهران قال : « سألت ابا عبد اللَّه عليه السّلام عن قول اللَّه عز و جل :
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
قال : هو العبد يذنب الذنب فتجدد له النعمة معه تلهيه تلك النعمة عن الاستغفار عن ذلك الذنب »
يعنى سماعة بن مهران گفت كه : سؤال كردم از حضرت صادق عليه السّلام را از قول خداى تعالى كه فرموده : «
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
» امام عليه السّلام فرمود : استدراج اينست كه بنده گناهى كند پس حق تعالى تجديد نعمتى كند براى آن مذنب با اين گناه تا غافل گرداند اين نعمت متجدده ، آن مذنب را از استغفار از اين ذنب و در كافى نيز از حضرت صادق عليه السّلام به اين مضمون روايت كرده كه هر گاه حق تعالى ببنده خوبى خواهد بعد از گناه او را بمحنتى متنبه سازد كه تا بدرگاه الهى طلب آمرزش نمايد و اگر عياذا باللّه به بنده بدى خواهد بعد از ارتكاب گناه او را بتجديد نعمتى پى در پى غافل گرداند از طلب غفران ، بنا برين مراد از
« سَنَسْتَدْرِجُهُمْ »
اينست كه زود باشد كه پى در پى نعمت دهد خداى تعالى گناهكارى را بعد از ارتكاب گناه ، و بيكبار عذاب بر او نازل كند از جايى كه او نداند
إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
بدرستى كه كيد من يعنى گرفتن من بطريق استدراج سخت است . تسميهء استدراج بكيد بواسطهء آنست كه چنانچه كيد