موزونات
بِالْقِسْطِ
بعدل و مساوات يعنى كم مدهيد و زياده مستانيد
لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
تكليف نميكنيم ما هيچ نفسى را مگر آنچه در وسع و گنجايش آن باشد يعنى چون ابقاء حق در غايت اشكال است پس اگر تقصيرى در كيل و وزن بدون قصد و عمد از شما واقع شود به او شود مراعات عدل آن را عفو كنيم .
وَ إِذا قُلْتُمْ
و چون سخن گوئيد شما در حكمى و يا گواهى دهيد و يا غير ذلك
فَاعْدِلُوا
پس راستى كنيد در آن
وَ لَوْ كانَ
و اگر چه باشد آن شخص كه براى او سخن مىگوييد
ذا قُرْبى
خداوند خويشى نزديك شما ، مراد آنست كه جانب دارى نبايد كرد و آنچه حق است بايد گفت .
وَ بِعَهْدِ اللَّهِ
و بعهد خداى يعنى آنچه خداى تعالى عهد كرده بشما و مقرر داشته از ملازمت عدل و رسانيدن أحكام شرع
أَوْفُوا
وفا كنيد آن را بدين طريق كه معهود شده و از شارع بشما رسيده
ذلِكُمْ
اين امور مذكوره
وَصَّاكُمْ بِهِ
وصيت كرد و أمر فرمود خداى تعالى شما را به آن
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
تا اينكه شما پند پذيريد و بجا آريد مأمورات را و مرتكب نشويد منهيات را .
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً
أى قل تعالوا أتل الآيات المذكورة
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً
، يعنى بگو اى محمد مر عباد اللَّه را كه : بيائيد تا بخوانم بر شما آن آيات مذكوره را و اينكه آنچه درين سوره آوردهام از توحيد و نبوت و شريعت راه من است در حالتى كه آن راه راست است و رونده را بمطلب مىرساند
فَاتَّبِعُوهُ
پس متابعت كنيد اين راه را و بعضى گفتهاند كه « و أنّ » بتقدير « و لان » است تا علت و دليل « فاتبعوا » باشد و بنا بر اين تقدير كلام چنين است كه « فاتبعوه لانّ هذا صراطى مستقيما » يعنى پس تابع شويد آنچه در آيات ما سبق مذكور شده زيرا كه اين راه منست حالكونى كه مستقيم است
وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ
و متابعت مكنيد راههاى پراكنده را يعنى اديان مختلفهء متعدده را
فَتَفَرَّقَ بِكُمْ
تا آنكه آن اديان مختلفه ، متفرق سازد شما را و ور گرداند