بعد از اين دليل بر اينمطلب ميآورد كه
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ
بدرستى كه در ايجاد آسمانها و آنچه در آنست
وَ الْأَرْضِ
و در ايجاد زمين و آنچه برواست
وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
و در آمد و شد و شب و روز و زيادتى و نقصان انها
لَآياتٍ
هر آينه نشانهها و دلايل است بر قدرت كامله و سلطنت باهرهء او تعالى شأنه
لِأُولِي الْأَلْبابِ
براى خداوندان عقول و صافيه و بصيرت عاليه .
الَّذِينَ
آن اولو الالبابى كه
يَذْكُرُونَ اللَّهَ
ياد ميكنند خداى را در نماز
قِياماً
در حالت ايستاده
وَ قُعُوداً
و در وقت نشسته
وَ عَلى جُنُوبِهِمْ
و بر پهلوهاى خود نماز ميگذارند هم در حالت صحت و هم در حال مرض و اگر مرض ، سهلى باشد نشسته نماز ميگذارند و اگر صعب باشد خوابيده و بر پهلو نماز ميكنند ، و افعال نماز را بطريق ايما و اشارت بجا مىآرند چنانچه على بن ابراهيم در تفسير خود روايت كرده و در كافى نيز از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه مراد از « ذكر » نماز است به تفصيلى كه مذكور شد ، و اگر از ذكر معنى حقيقى مراد باشد مراد از «
قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ
» آنست كه صاحبان عقول خالصه از شايبهء و هم در جميع حالات ، و در همهء اوقات به ياد معبود حقيقى و خالق تحقيقى خودند ، و در حديث وارد شده كه
« من اكثر ذكر اللَّه احبّه اللَّه »
يعنى كسى كه بسيار ياد خدا كند خداى تعالى او را دوست دارد يعنى راضى است از او و از افعال او
وَ يَتَفَكَّرُونَ
و اين اولى الالباب فكر و انديشه ميكنند بر وجه استدلال
فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
در خلقت آسمانها و زمين در حديث آمده
« أفضل العبادة ادمان التفكر فى اللَّه و فى قدرته »
يعنى خالص ترين و