و بدرستى كه شأن اينست كه بودند ايشان
مِنْ قَبْلُ
پيش از بعثت آن رسول
لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
هر آينه در گمراهى هويدا .
و بعد از امتنان ايشان بارسال پيغمبر آخر الزمان عليه و آله صلوات اللَّه الملك المنان باز بيان جهاد بدر و احد مىكند و ميفرمايد كه :
أَ وَ لَمَّا أَصابَتْكُمْ
معطوفست بر جملهء سابقه كه در باب جنگ احد مذكور شد و آن جمله «
لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ
» تا آخر است ، يعنى آيا نبود اينكه هنگامى كه رسيد بشما
مُصِيبَةٌ
بليتى از اعداء دين در جنگ احد كه آن هزيمت و جراحت و قتل اخوانست
قَدْ أَصَبْتُمْ
حال آنكه بتحقيق رسانيده بوديد شما در بدر مر كافران را
مِثْلَيْها
دو چندان آن بليت زيرا ، كه ايشان در احد هفتاد تن از شما را كشتند و شما در بدر هفتاد تن از ايشان را كشته بوديد و هفتاد تن را أسير گرفته با وجود اين
قُلْتُمْ
گفتيد شما از روى جزع كه :
أَنَّى هذا
از كجا اين بما رسيد و حال آنكه پيغمبر بما وعدهء نصرت داده بود ؟
قُلْ
بگو اى محمد در جواب ايشان :
هُوَ
آنچه بما رسيد
مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ
از نزد شماست و از شآمت كردار شما كه در بدر اختيار فديهء اسيران بر قتل كرديد با وجود آنكه حكم بر قتل ايشان نافذ گشته بود چنانچه از ائمهء هدى عليهم السلام مرويست و قاضى ناصر الدين بيضاوى گفته كه
« عن على عليه السّلام : به اختيار كم الفداء يوم بدر »
على بن ابراهيم آورده كه حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله بامر جبرئيل باصحاب گفت كه :
چنين مقدر گشته كه اگر شما أسيران بدر را فدا بگيريد به قدر آن كسانى كه از ايشان فدا بگيريد در سال ديگر از شما شربت شهادت خواهند چشيد ، أصحاب گفتند كه :
چون شهادت موجب دخول در بهشت است ما را قبول است ، و مع هذا متنطق به اين كلام شدند كه « انى هذا و قد وعدنا رسول اللَّه النصر ؟ » و يا مراد از «
مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ
» اينست كه شما بفرمودهء رسول خدا محافظت رخنهء كوه احد نكرده رو بغنيمت آورديد
إِنَّ اللَّهَ
بدرستى كه خداى تعالى
عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
بر هر چيز تواناست ، از نصرت و منع آن .