مرويست كه
« اختلاف امتى رحمة »
و همچنين مرويست كه
« من اجتهد فاصاب فله اجران و من اخطأ فله اجر واحد »
وَ أُولئِكَ
و آن گروه مخالفين
لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
مىباشد مر ايشان را عذابى بزرگ .
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ
در آن كه روز سفيد گردد رويها
وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ
و سياه گردد رويها چون «
لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
» بتقدير « يكون لهم عذاب عظيم » است بنا برين « يوم » منصوب به آن فعل مقدر خواهد بود ، و بعضى گفتهاند كه : « يوم » منصوب به « اذكر » مقدر است ، اى اذكر يوم تبيض وجوه و تسود وجوه ، يعنى به ياد بياور روزى را كه سفيد گردد رويها و روزى را كه سياه گردد رويها .
فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ
پس اما آنان كه سياه باشد رويهاى ايشان فرشتگان بامر الهى از روى توبيخ و سرزنش بايشان گويند كه :
أَ كَفَرْتُمْ
آيا كافر شديد
بَعْدَ إِيمانِكُمْ
پس از ايمان آوردن شما ؟
فَذُوقُوا الْعَذابَ
پس بچشيد مرارت عذاب دوزخ را
بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ
بسبب آنچه بوديد كه بعد از ايمان كافر و مرتد شديد .
وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ
و اما آنان كه سفيد باشد رويهاى ايشان
فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ
پس باشند در رحمت خداى تعالى كه بهشت است ، گفتهاند كه : تعبير جنت برحمت تنبيه بر اينست كه طاعت خداى تعالى موجب جنت نيست مگر برحمت و فضل او ، حق ترتيب تقديم آيت بود ليكن چون حق تعالى ميخواست كه مطلع و مقطع اين آيات در بيان صفت مؤمنين باشد بنا برين تأخير اين آيت نمود
هُمْ فِيها خالِدُونَ
اين روسفيدان در رحمت و بهشت خدا جاويد ماندگانند ، جملهء «
هُمْ فِيها خالِدُونَ
» جملهء مستأنفه است ، گويا سائلى سؤال مىكند كه : بودن ايشان در بهشت دائمى است يا در بعضى اوقاتست ؟ در جواب فرمود كه : بودن ايشان در بهشت دائمى است على بن ابراهيم رحمه اللَّه از ابى ذر رحمه اللَّه روايت كرده كه