ميآمد هنوز نان تمام ناخورده بود كه بيعقوب رسيد و بشارت داد و بروايت ديگر از ابن عبّاس كه بشير مالك بن دعر « 1 » بود درآمد و پيراهن بر روى يعقوب افكند يعقوب عليه السلام چشم باز كرد و آن ملامت كنندگان را گفت :
[ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ ]
نه من شما را گفتم كه من از خداى آن دانم كه شما ندانيد ؟ ! يحيى بن سليم « 2 » روايت كرد كه : ملك الموت دستورى خواست از خداى تعالى
هامش
( 1 ) - مراد مالك بن دعر خزاعى است كه يوسف را از چاه درآورد و از برادران او را خريد لازم ميدانم در اينجا بضبط صريح كلمهء « دعر » پردازم زيرا مردم اين كلمه را غالبا غلط به كار مىبرند ؛ ثعلبى در عرائس گفته : ( ص 99 چاپ مصر بسال 1312 ) : « فلمّا نزلت السيّارة أرسلوا رجلا من العرب من أهل مدين يقال له مالك بن دعر ليطلب لهم ماء » و نيز گفته :
« قال المفسّرون : أسرّ مالك بن دعر و أصحابه امر يوسف من التجّار » و در موارد ديگر نيز از او به همين ترتيب يعنى بدال و عين و راء مهملات اسم برده است و در تفسير بيضاوى آمده : «[ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ ]و كان مالك بن دعر الخزاعىّ » ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود گفته : « مردى را بفرستادند از عرب از بلاد مدين نام او مالك بن دعر تا آب آرد براى ايشان » .
در منتهى الارب در مادّهء « د ع ر » ( باهمال هر سه حرف ) گفته : « دعر بالضمّ كرمك چوبخوار و مالك بن دعر و يفتح بر آرندهء يوسف از چاه است و بالذّال تصحيف » زبيدى در تاج العروس بطور شرح مزج گفته : « [ و الّدعر بالضمّ ] القادح و هو [ دود يأكل الخشب ] و حكاه كراع بالذال المعجمة ؛ الواحد دعرة [ و مالك بن دعر ] بن حجر بن جزيلة بن لخم مقدّم السيّارة و هو الّذى [ استخرج يوسف ] بن يعقوب بن ابراهيم [ صلوات اللّه ] و سلامه [ عليه ] و على آبائه [ من الجبّ و هو [ البئر ] و هو الكائن بجيزه مصر [ و ] منهم من يرويه [ بالذّال ] المعجمة كما فى المقدّمة الفاضليّة لابن الجوانى النسّابة و هو [ تصحيف ] نبّه عليه الصغانىّ » . صاحب معيار اللّغة در مادّه « د ع ر » ( هر سه بدون نقطه ) گفته : « و دعر كقفل دود يأكل الخشب و مالك بن دعر ايضا الذى استخرج يوسف عليه السلام من البئر و بالذال المعجمة تصحيف » پس ظاهر كلمات اين لغويان مىرساند كه اين اسم بايد بدون لام استعمال شود و از اعلامى است كه الف و لام نمىپذيرد و معلوم شد كه وى از عرب و از قبيلهء خزاعه بوده است .
( 2 ) - خزرحى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته : « يحيى بن سليم الطائفى أبو محمّد مولاهم المكّى الخراز بمعجمة ثمّ مهملة عن اسمعيل بن أميّة و اسمعيل بن كثير و ابن جريج القرشىّ و عنه احمد و اسحاق و قتيبة وثّقه ابن معين و ابن سعد ( تا آخر ترجمهء او ) » .