كلبى گفت : مراد زمين مدينه است چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از مكّه بمدينه آمد جهودان را خوش نيامد پيش او آمدند و گفتند : اى محمّد نه تو پيغمبرى ؟ - گفت : بلى ، گفتند :
پس تو دانى كه مدينه نه زمين پيغمبران است و زمين پيغمبران شام است كه ابراهيم آنجا بود و ديگر پيغمبران آنجا بودند و آن زمين مقدّسه است و اين جاى نه جاى پيغمبران است ترا به آن جاى بايد رفت چه اين شهر مجهول است رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پنداشت كه نصيحت ميگويند خيمه بدر زد سه چهار ميل از مدينه برفت « 1 » و منتظر ميبود تا اصحاب جمع شوند تا بشام رود خداى تعالى اين آيت فرستاد « 2 » و رسول را فرمود كه : محيا و ممات تو اينجاست و مبعث تو اينجاست و در آن روايت كه مراد زمين مكّه است ايشان بعد از آنكه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هجرت كرد الّا زمانى اندك نماندند خداى تعالى ايشان را در جنگ بدر هلاك كرد .
[ سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا ]
نهاد و طريقهء آنكس كه پيش از تو او را برسالت و پيغمبرى فرستاديم همچنين بود ، امّت او و قوم او او را بيرون كردند و ما ايشان را هلاك كرديم با اينان نيز همان كنيم كه با ايشان كرديم ، و از سنّت و عادت ما آنست كه تا پيغمبران در ميان ايشان بودند ما ايشان را هلاك و عذاب نكرديم اينان چرا اختيار آن ميكنند كه تو از ميان ايشان به روى كه عذاب بايشان فرود آيد چه ايشان و غير ايشان همه در حمايت تواند از عذاب ؛ و ذلك قوله :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ
.
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و در بعضى روايات تا بذى الحليفه بيامد » .
در منتهى الارب گفته : « ذو الحليفة كجهينة موضعى است بر شش ميل از مدينهء منوّره و آن آب بنى جشم و ميقات اهل مدينه و شام باشد » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) چنين گفته : « مجاهد و قتاده گفتند : مراد اهل مكّهاند و مراد به زمين زمين مكّه است مجتمع شدند تا رسول را عليه السلام از مكّه بيرون كنند بقهر و اگر كردندى خداى تعالى ايشان را امهال نكردى بفردا ، تا خداى تعالى پس از آن فرمود رسول را عليه السلام كه : هجرت كند از مكّه بمدينه ، شهر بن حوشب گفت از عبد الرحمن بن علم كه جهودان بيامدند و گفتند : يا ابا القسم اگر تو پيغمبرى تو را بشام بايد رفت كه آن زمين حشر و نشر است و جاى پيغمبرانست رسول عليه السلام ايشان را باور داشت برخاست بغزاى تبوك رفت و قصد او بشام ، چون بتبوك رسيد خداى تعالى اين آيت فرستاد :وَ إِنْ كادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْها؛ و رسول را فرمود تا با مدينه رفت و گفت : محيا و ممات تو آنجاست و مبعث تو از آنجاست[ وَ إِذاً لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ ]و آنگه گفت از پس تو مقام نكردندى و بنماندندى الّا روزگارى اندك » .