بندگان را ميترساند به آنچه خواهد تا باشد كه انديشه كنند و رو با درگاه او آورند .
آوردهاند كه در كوفه زلزلهء بود عبد اللّه مسعود گفت : اى بندگان خداى تعالى شما را برضاى خود ميخواند توبه كنيد و رضاى خداى را حاصل كنيد .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 60 ]
وَ إِذْ قُلْنا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحاطَ بِالنَّاسِ وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْياناً كَبِيراً ( 60 )
و ياد كن اى محمّد چون گفتيم ما ترا كه : خداى تو محيط است بمردمان يعنى علم وى محيط ايشانست از علم وى بيرون نميشوند ؛ أقوال و أفعال ايشان ميداند و ايشان در قبضهء قدرت اويند و از اراده و مشيّت او بيرون نيستند و گفتهاند كه :
معنى اينست كه : ما وحى فرستاديم به تو و گفتيم كه : خداى تو محيط قريش است و هلاك كنندهء ايشان يعنى بشارت داديم ترا بجنگ و نصرت دادن تو بر ايشان
[ وَ ما جَعَلْنَا ]
و نكرديم آن خواب را كه به تو نموديم إلّا فتنه و آزمايشى مردمان را ؛ گفتهاند كه « 1 » :
مراد به اين خواب معراج است و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را چنان كه در بيدارى معراج بود در خواب هم معراج بود .
سمرة بن جندب الفزارى گفت كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را عادت بود كه چون نماز بامداد بكردى روى بمردم آوردى و گفتى كه : هيچكس خوابى ديده است دوش ؟ - اگر كسى خوابى ديده بودى بگفتى و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تعبير كردى ، روزى روى بما آورد و گفت :
هيچ كس از شما دوش خوابى ديده است ؟ - ما گفتيم : نه ؛ رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت كه : من دوش در خواب چنان ديدم كه دو كس بيامدند و مرا گفتند : برخيز و با ما بيا ، من برخاستم و با ايشان برفتم مرا ببردند تا ببيابانى راست و هموار ؛ نگاه كردم مردى را ديدم كه سنگى بزرگ در دست گرفته و مردى را بيفكنده و به آن سنگ سر او ميگوفت چون
هامش
( 1 ) - أبو الفتوح ( ره ) گفته : « در اين رؤيا خلاف كردند عبد اللّه عبّاس و حسن و سعيد جبير و قتاده و ضحّاك و مجاهد و ابن جريج و ابن زيد گفتند : مراد از [ رؤيا ] معراج است آنگه در تأويل آن خلاف كردند بعضى گفتند : معراج خود بخواب ديد ، و بعضى دگر گفتند : يك بار بخواب ديد و يك بار ببيدارى ، و بعضى دگر گفتند : مراد به [ رؤيا ] رؤيت عيان است » .