و در شب بستارگان سدّى گفت : مراد به [ النّجم ] ثريّاست و بنات النّعش و فرقدين و جدى كه مردم به او راه برند و قبله بشناسند قتاده گفت : خداى تعالى ستارگان را براى سه كار آفريد يكى زينت آسمان را ، دوّم رجوم شياطين را ، سيم علامات را كه به او راه برند .
از جعفر بن محمّد الصّادق عليه السلام روايت است « 1 » كه او گفت : [ علامات ] مائيم كه أهل بيت رسوليم و [ نجم ] رسول خداست .
[ أَ فَمَنْ يَخْلُقُ ]
استفهام است بر سبيل توبيخ و ملامت كسانى را كه دون خداى را پرستيدند گفت : آنكس كه اين همه چيزها آفريد و اين همه منافع بخلقان رسانيد همچون كسى باشد كه از اين هيچ نتواند كرد ؟ ! اى انديشه نميكنيد درين نعمتها ؟ !
[ وَ إِنْ تَعُدُّوا ]
و اگر خواهيد كه نعمتهاى او را بشمريد و در عدد آريد نتوانيد و از قيام نمودن بشكر آن عاجز آئيد چه نعمتهاى او را حدّى و نهايتى نيست .
[ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ]
بحقيقت كه خداى تعالى آمرزنده و مهربانست از تقصير شما در گزاردن شكر درگذرد و موادّ نعمت خود را از شما منقطع نگرداند .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 19 تا 20 ]
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ ( 19 ) وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لا يَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ ( 20 )
و خداوند تبارك و تعالى عالم است و دانا ؛ ميداند آنچه پنهان ميداريد و آنچه آشكارا ميكنيد ، و آنان كه شما ايشان را ميخوانيد و مىپرستيد خدائى را نشايند ؛ از آنكه خصايص الهيّت در ايشان موجود نيست نتوانند كه چيزى بيافرينند و چگونه آفرينند كه ايشان خود مخلوق و آفريدهاند .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 21 تا 23 ]
أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْياءٍ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ ( 21 ) إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ ( 22 ) لا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ ( 23 )
اين معبودان كه شما مىپرستيد مردگانند نه زندگان ؛ حيات ندارند و قدرت
هامش
( 1 ) - اين روايت در اين مورد از تفسير ابو الفتوح ( ره ) نقل نشده است .