است و اين چهارپايان برميدارند رخت شما را و بنه و بار گران شما را تا بشهرى ديگر و مقامى ديگر كه اگر ايشان نباشند و شما خواهيد كه اين ببريد نتوانيد و به آن نرسيد مگر برنجى سخت و مشقّتى بسيار . عكرمه گفت : مراد به [ شهر ] مكّه است كه بر پشت چهارپايان نهاده است كه از جايها بار و غلّه به آن جا مىآرند و تقديم شبانگاه بر بامداد براى آن كرد كه ايشان در آن وقت كه آيند شكمهاى ايشان پر باشد بعلف و پستانهاى ايشان پر از شير ، و در بامداد چنين نباشد . آنگه فرمود كه :
[ إِنَّ رَبَّكُمْ ]
بدرستى كه خداى شما مهربان و بخشاينده است از آنجا كه اين حيوانات با منافع و فوايد را براى شما بيافريد تا اين همه رنج از نفس شما بردارند و منافع شما باشند و گفتهاند كه : شقّ چيزى نيمهء چيزى باشد يعنى شما نتوانيد تحمّل آن بارهاى گران كردن إلّا كه نيمهء از تن شما كم گردد .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 8 تا 9 ]
وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ ( 8 ) وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَ مِنْها جائِرٌ وَ لَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ ( 9 )
و بيافريد براى شما اسبان و استران و درازگوشان تا بر نشينيد و تا زينتى باشد شما را ؛ بعضى فقها به اين آيت تمسّك كردند بتحريم گوشت اسب و استر و خر و گفتند كه : خداى تعالى گفت : اين حيوانات ركوب و نشستن را شايد و آنكه در آيت اوّل گفت خوردن راست ؛ و اين دليل الخطاب باشد و دليل الخطاب بنزديك محقّقان درست نيست ، و بنزديك أصحاب ما گوشت اسب مكروه است و گوشت خر مكروهتر ، و گوشت استر از همه مكروهتر ، و بنزديك شافعى گوشت اسب حلال است . آنگه گفت :
[ وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ ]
و مىآفريند آنچه شما نميدانيد و نمىشناسيد از حيوانات و نباتات و جمادات ، بعضى مفسّران گفتند : يعنى در بهشت لقوله صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : فيها مالا عين رأت و لا أذن سمعت ، و لا خطر على قلب بشر ، ابن عبّاس گفت : مراد آنست كه بر راست