كرد از كفر و با تو گرديد و با درگاه خداى آمد
[ وَ لا تَطْغَوْا ]
و طغيان مكنيد و از حدود و كارهاى شرع درمگذريد كه خداى تعالى باحوال شما بيناست آنچه ميكنيد مىبيند عبد اللّه عباس گفت : هيچ آيتى برسول نيامد سختتر از اين آيت ؛ روزى بعضى از صحابه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را گفتند : « 1 » يا رسول اللّه ما أسرع الشيب اليك ؛ پيرى چه زود به تو شتافت يا رسول اللّه ؟ ! قال شيّبتنى سورة هود و الواقعة آنگه خطاب كرد امّت را و گفت :
[ وَ لا تَرْكَنُوا ]
اى مكلّفان از بندگان و پرستاران پناه با ظالمان مدهيد و با ايشان مخالطت مكنيد و مداهنه ، و ميل منمائيد كه شرر دوزخ و زبانهء آتش دوزخ از ايشان بشما رسد ابو العاليه گفت : لا ترضوا بأعمالهم ، به عمل ايشان راضى مباشيد ابن زيد گفت : با ايشان مداهنه مكنيد حق بگوئيد . در خبرست كه : من دعا لظالم بالبقاء فقد أحبّ أن يعصى اللّه فى أرضه ، هر كس كه ظالمى را دعا كند ببقاى عمر دوست داشته باشد كه در زمين خداى در خداى عاصى شوند .
[ وَ ما لَكُمْ ]
و نيست شما را بدون خداى هيچ دوستى و يارى پس شما را نصرت نكنند .
در خبرست كه چون روز قيامت باشد منادى از قبل رب العزّه ندا كند كه :
أين الظّلمة و أعوان الظّلمة ؟ كجااند ظالمان و ياران ايشان ؟ - همه را جمع كنند حتّى من ألاق « 2 » لهم دواة أو برى لهم قلما « 3 » تا آنكس كه براى ايشان دواتى سياهى « 4 » كرده باشد يا
هامش
( 1 ) عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است ( ج 3 : ص 101 ؛ س 15 ) : « و بهر آن گفت اصحابان را آنگه كه او را گفتند : اسرع اليك الشيب ؛ پيرى به تو شتافت گفت : شيبتنى سورة هود ؛ سورهء هود مرا پير كرد ، و فى رواية « و أحواتها » .
( 2 ) كذا در غالب نسخ و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) و در بعضى نسخ « لاق » و در كتب لغت گفتهاند : « لاق الدواة ليقا و ليقة جعل لها ليقة و أصلح مدادها » و « الاق الاقة » نيز به همين معنى است و در معنى « ليقه » ( بكسر لام ) گفتهاند كه : « هى صوفة الدواة اذا بلت » .
( 3 ) در بعضى نسخ باضافهء « أو ناولهم قرطاسا ليكتبوا عليه » يعنى كاغذى بدست ايشان دهد تا بر آن بنويسند .
( 4 ) مراد از « سياهى » كه نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) نيز است همانا « ليقه » است و بعيد نيست كه « سياهى » در لغت فارسى به اين معنى نيز آمده باشد و ملا فتح اللّه مرحوم در منهج الصادقين عبارت عربى متن را چنين ترجمه كرده : « تا به حدى كه كسى را كه براى ايشان دوات را ليقه نهاده باشد و قلم تراشيده » .