قلمى تراشيده باشد . آنگه همه را در تابوتى كنند از آتش « 1 » و در قعر دوزخ اندازند
[ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ ]
« 2 » و نماز بپاى دار در دو طرف روز نماز بامداد و نماز ديگر ؛ در طرف اوّل نماز بامداد ، و در طرف آخر نماز پيشين و ديگر ، و در پارهء از شب نماز شام و خفتن ،
[ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ]
يعنى پارهء از شب كه نزديك باشد به آخر روز بدرستى كه حسنات سيّئات را ببرد يعنى كه نماز پنجگانه گناه را از جريدهء اعمال محو گرداند مفسّران گفتند كه :
آيت در حقّ ابو البشير انصارى « 3 » آمد و او خرما فروختى زنى صاحب جمال آمد تا از وى
هامش
( 1 ) در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء « و بروايتى دگر : در تابوتى از آهن » .
( 2 ) نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) نسبت به اين آيه اين است ( ج 3 ؛ ص 101 ، س 26 : ) «[ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ ]آنگه گفت : نماز بپاى داريد در دو طرف روز يعنى نماز بامداد و نماز شام ؛ اين قول عبد اللّه عباس است ، مجاهد گفت : نماز بامداد و نماز خفتن تا پنج نماز داخل باشد در او ، قرظى گفت : نماز بامداد خواست و نماز پيشين و ديگر ، ضحاك گفت :
نماز بامداد و نماز ديگر خواست ، مقاتل گفت : در يك طرف روز نماز بامداد و نماز پيشين بكن و در طرف ديگر نماز ديگر و نماز شام بكن[ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ]در پارهء از شب نماز خفتن و اين قول قريبتر است از همه ، حسن بصرى گفت :[ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ]يعنى نماز شام و نماز خفتن ، اخفش گفت : زلف الليل ساعاته واحدتها زلفة ، ساعات شب باشد يكى را زلفه گويند . و اصل زلفة منزلت و قربت باشد ( تا آخر كلام او ) » .
( 3 ) ابن الاثير در اسد الغابه گفته ( ج 4 ، ص 125 ) : « عمرو بن غزية بن عمرو بن ثعلبة ابن خنساء بن مبذول بن عمرو بن غنم بن مازن بن النجار و الانصارى الخزرجى ثم المازنى شهد العقبة ثم شهد بدرا و هو والد الحجاج بن عمرو بن غزية و اخوته و هم الحارث و عبد الرحمن و زيد و سعيد و اكبرهم الحارث له صحبة و اختلف فى صحبة الحجاج و لم تصح لغيرهما من ولده صحبة ، قاله ابو عمرو روى ابو صالح عن ابن عباس فى قوله تعالى[ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ ]قال : نزلت فى عمرو بن غزية الانصارى و كان يبيع التمر فأتته امرأة تبتاع منه تمرا فأعجبته فقال : ان فى البيت تمرا أجود من هذا فانطلقى معى أعطك منه ، فانطلقت معه فلما دخلت البيت وثب عليها فلم يترك شيئا مما يصنع الرجل بالمرأة الا قد فعله الا أنه لم يجامعها و قذف شهوته و ندم على صنيعه ثم اغتسل و أتى النبى صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم فسأله عن ذلك فقال : ما أدرى ما أرد عليك فحضرت العصر فقام رسول صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم و صلى العصر فلما فرغ من صلاته نزل عليه جبرئيل عليه السلام بتوبته فقال[ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ ]الاية ، أخرجه الثلاثة » از اين عبارت برميآيد كه نام پدر اين شخص يعنى عمرو غزيه به عين و زاء معجمتين و ياء مثناة تحتانيه بوده است و در قاموس گفته « و سموا غازية و غزية كفنية و كسمية » هر كه طالب تحقيق بيشتر باشد بمظانش مراجعه كند .