گفت :
« وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ »
يعنى إذ كنتم .
و وجه دوم إن بمعنى نيست بود
چنان كه در سورة الأنعام ( 7 ) گفت :
« إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ »
يعنى ما هذا . و در سورة يس ( 29 ) گفت :
« إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً »
يعنى ما كانت . و در سورة النّجم ( 28 ) گفت :
« إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ »
يعنى ما يتّبعون . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه سيم إن بمعنى بدرستى بود
چنان كه در سورة بنى اسرائيل ( 108 ) گفت :
« وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا »
يعنى قد كان وعد ربّنا لمفعولا . و در سورة الشّعرا ( 97 ) گفت :
« تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ »
يعنى و اللّه قد كنّا . و در سورة و الصّافات ( 56 ) گفت :
« قالَ تَاللَّهِ إِنْ كِدْتَ لَتُرْدِينِ »
يعنى و اللّه لقد كدت . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه چهارم إن بمعنى اگر بود
چنان كه در سورة بنى اسرائيل ( 7 ) گفت :
« إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها »
يعنى لو أحسنتم و لو أسأتم .
اهل - بدان كه اهل در قرآن بر پنج وجه باشد :
وجه نخستين اهل بمعنى زن مرد بود
چنان كه خداى در سورة