پير طريقت گفت : آدمى را سه حالت است كه به آن مشغول است : يا طاعت كه او را از آن سود است ، يا معصيت كه او را از آن پشيمانى است يا غفلت كه او را از آن زيان است ! پند نيكوتر از قرآن چيست ؟ پرسودتر از تجارت با خدا چيست ؟ ناصحتر و مهربانتر از مولا كيست ؟ سرمايهاى فراختر از ايمان چيست ؟ مگر آدمى را به زيان خرسندى است ؟ يا به دورى از حق رضامندى است ؟ و يا او را از دوست بيزارى است ؟ كه روزى بيدار شود كه بودنىها بودنى است ، و پند آنگاه پذيرد كه به او رسد آنچه رسيدنى است ! كه فرمود :
سوره 43 آيه 8
8 -
فَأَهْلَكْنا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً وَ مَضى مَثَلُ الْأَوَّلِينَ .
آيه . پيغامبران را دروغزن گرفتند و ايشان را مسخره ( افسوس ) مىكردند و پند آنان نمىپذيرفتند ، لاجرم ما سياست و قهر خود نموديم و آنان را برانداختيم و از بيخ بركنديم ، هركس با ما كاود قهر ما با او تاود ! ما از گردنكشان داد ستانيم و از برگشتگان كين خواهيم و به دشمنان جواب نمائيم ! كه ما جوابنماى دشمنانيم !
تفسير لفظى [ آيات 32 الى 66 ]
32 -
أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا وَ رَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ .
آيا بخشش خداوند را آنان بخش مىكنند ؟ مائيم كه زندگانى آنها را در حيات دنيا بخش كرديم ، و برخى بر برخى ديگر در عزّت و مال برترى درجه و مقام داديم تا يكدگر را به چاكرى و بندگى گيرند و رحمت خداوند تو ( اى محمد ) از همهء آنچه آنان گرد مىآورند بهتر است .
33 -
وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ .
اگرنه اين بود كه ما خواستيم در اين جهان مؤمن و كافر مانند هم باشند ، ما براى كسانى كه كافر شدند خانههاى سيمين ساختى و نردبانهاى سيمين كه با آن بر بالا مىشدند .
34 -
وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ .
و خانههاى آنها را درها و تختها مىساختيم كه به آن تكيه زنند .
35 -
وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ .
و همهء آنها را زرّين كردمى ، و آنها نيستند جز متاع اين جهانى . و متاع آخرت نزد خداى تو ويژهء پرهيزكاران است .
36 -
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ .
هركس از ياد خدا بگردد ، ديوى را فرادست او سازيم تا او را دمسازى باشد .
37 -
وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ .
تا آن ديو آنها را از راه بازگرداند ( و گمراه كند ) و آنان گمان برند كه راهنمائى شدهاند !
38 -
حَتَّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ .
تا آنگاه كه هر دو به ما آيند ، آدم گمراه گويد : اى كاش ميان من و تو اى ديو ، دورى ميان دو گوشهء جهان ( مشرق و مغرب ) بود ، كه تو بد همدم و بد دمسازى هستى !