و آن نور جلال ما است كه از باطن او جلوهگر مىشود ، چنان كه حبيب نجّار چون آن نوازش و كرامت را ديد ، آرزو كرد كاشك قوم من دانندى كه ما كجا رسيديم و چه ديديم ؟ نوازش حق ديديم و به آمرزش او رسيديم . و به زبان حال مىگفت :
آنجاى كه ابرار نشينند نشستيم * صد گونه شراب از كف اقبال چشيديم !
ما را همه مقصود بخشايش حق بود * المنة اللّه كه به مقصود رسيديم .
تفسير لفظى [ آيات 31 الى 54 ]
31 -
أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لا يَرْجِعُونَ .
آيا نمىبينند كه پيش از آنها چند گروه را تباه كرديم كه كسى از ايشان بسوى آنها بازنمىگردند .
32 -
وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ .
و نيستند همهء ايشان مگر آنكه نزد ما حاضركردگانند !
33 -
وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ .
و يك نشان ( از نشانهاى مرده زنده كردن ما ) زمين مرده است كه ما آن را ( با باران ) زنده مىكنيم و از آن دانهها بيرون آوريم كه مردمان از آن مىخورند .
34 -
وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ .
ما در زمين از خرما بن و از تاكها ( رزها ) باغها كرديم و چشمهها در زمين روان ساختيم .
35 -
لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ .
تا از ميوهء آن باغ بخورند و از آنچه به دست خود عمل مىآورند ، آيا ( به آزادى نباشند ) و خدا را سپاس نگزارند ؟
36 -
سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا يَعْلَمُونَ .
پاك و منزّه است خدائى كه جفتجفتها آفريد ، همه چيز از آنچه زمين مىروياند و از آنچه از دسترنج خودشان به عمل مىآيد و از آنچه آفريدگان آن را ندانند !
37 -
وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ فَإِذا هُمْ مُظْلِمُونَ .
نشانى بر توانائى ما براى ايشان اينكه ما از شب روز را درمىكشيم ( روشنى را از آن مىگيريم ) كه در آن هنگام آنها در تاريكىاند .
38 -
وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ .
و خورشيد در قرارگاه خود مىرود ، اين است راستداشته و بازداشتهء خداوند توانا و دانا .
39 -
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ .
و ماه را اندازه كرديم در پيمودن منزلها در شبانروز ، تا آنگاه كه مانند شاخ خرما بن بازگردد !
40 -
لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ .
نه خورشيد را سزد كه ماه را دريابد و نه شب روز را پيشى گيرد و هر دو در چرخ فراخ خود شنا مىكنند !
41 -
وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ .
و نشانى بر توانائى ما براى ايشان اينكه پدران اينان را ( كه فرزندان زادند ) در كشتى گرانبار ( نوح ) پر كرديم ( و از غرق شدن نجات داديم ) .
42 -
وَ خَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ ما يَرْكَبُونَ .
و آفريديم براى آنها مانند كشتى نوح كه بر آن سوار شوند .
43 -
وَ إِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلا صَرِيخَ لَهُمْ وَ لا هُمْ يُنْقَذُونَ .
و اگر مىخواستيم آنان را غرق مىكرديم پس فريادرسى نداشتند ، و آنان را نمىرهانيدند .