( خود را گرو مگذار ) و بار درد بر خود نگذار ! « 1 » .
تفسير لفظى [ آيات 23 الى 39 ]
23 -
مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ .
از مؤمنان كسانى هستند كه در آنچه با خدا پيمان بستند راست آمدند
فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا .
از جمله آنان كسانيند كه بر وفاى خود از دنيا رفتند و از ايشان كسى هست كه هنوز چشم مىدارد ! و آنان پيمان را به بىوفائى بدل نكردند « 2 » .
24 -
لِيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً .
آن همه از آن سبب است كه راستان را به راستيشان پاداش دهد و منافقان را كيفر دهد اگر بخواهد ، يا ايشان را توبت دهد ، كه خداوند آمرزنده و بخشنده است .
25 -
وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً .
خداوند كافران را با خشم و حسرتشان بازپس گرداند كه به غنيمتى و كامى نرسيدند و مؤمنان را در جنگ ( بهوسيله باد يا فرشتگان ) به سر برد ، كه خداوند توانا ( تاونده ) و بىهمتا است .
26 -
وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً .
كسانى از توراتخوانان كه با دشمنان هم پشت گشتند ، خداوند آنها را از باروهاشان بيرون آورد و در دلهاشان بيم و وحشت افكند ! ( كه در نتيجه ) گروهى را مىكشيد و گروهى را اسير مىكنيد .
27 -
وَ أَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِيارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً .
و خداوند به شما زمينهاشان و خانههاشان و دارائيشان و زمينى كه هرگز در آن نرفتهايد ميراث داد ، كه
هامش
( 1 ) براى شناسائى مرتبهء عرفان و خداشناسى سعدى ( بر خلاف تصور بعضى كه او را عارف نمىدانند ) . اين چند شعر از طيبات سعدى بمناسبت آن آيه ، نقل مىشود تا معلوم شود كه شيخ شيراز از گروه جانبازان بوده !پروانه نمىشكيبد از نور * وز قصد كند بسوزدش نور !هركس به تعلقى گرفتار * صاحبنظران به عشق منظورآن روز كه روز حشر باشد * ديوان حساب و عرض منشورما زنده به ياد دوست باشيم * ديگر حيوان به نفخهء صور !ما مست شراب ناب عشقيم * نه تشنهء سلسبيل و كافوربيم است شراره آه مشتاق * كآتش بزند حجاب مستورمن دانم و دردمند مشتاق * آهنگ شب دراز ديجورنزديك نمىشوى به صورت * وز ديدهء دل نمىشوى دوراز پيش تو راه رفتنم نيست * گردن به كمند به كه مهجورسعدى چو مرادت انگبين است * واجب بود احتمال زنبور( 2 ) شأن نزول اين آيت شهيدان جنگ احد هستند كه فداكارى كرده و در راه خدا بوعده وفا كردند و مقتول يا مجروح يا ناقص عضو شدند !