خورد ، اين آيت بيامد :
وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ .
و بهرى از شما خواستهى بدادر مسلمان مخوريد .
وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ .
خواستههاى مسلمانان به حاكمان مفگنيد تا شما را حكم كنند به باطل ، و شما دانيد كه ستمگاريد ، به قول حسن بصرى و قتاده .
لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ .
تا بخوريد بهرى از خواستهء مردمان به جور .
وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ .
و شما دانيد كه فر ناحقايد .
آيهء 189
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ .
ابن عبّاس گفت : به شأن معاذ بن جبل آمد و ثعلبة بن غنمه ، و هر دو انصارى بودند . گفتند : يا پيغامبر خداى ، چه سبب است مر ماه را پيدا آيد باريك چو رشتهاى ، پس فاز زيادت همىشود تا گرد بيستد ، پس فاز به نقصان اوفتد تا فاز گردد هم فر ان حال كه به ابتدا بودست ؟ اين آيت بيامد :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ .
الآيه . ترا همىپرسند يا محمّد عليه السّلم از باريكى ماه و ز پرّى اوى ، و هلالش از بهر آن خوانند چو مردمان مرورا به وقت نو شدن ببينند بگويند : لا إله الّا اللّه .
قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ .
بگوى مر پرسندگان را كه بيافريد خداى ماه از بهر منفعت مردمان را مر وقت روزه گرفتن و گشادن را ، و عدّت زنان را .
وَ الْحَجِّ .
و بگوى وقت است مر حج را ، به دو بشناسند ايّام حج را .
وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها .
[ 60 ]
ابن عبّاس گفت : مردمان اندر جاهليّت و به اوّل مسلمانى چو حرم گرفتندى پيش از ايّام حج ، هركه از اهل خانهى كلوخين بودى ، از ره در اندر نيامدى به سراى ، سوى پشت خانه سوراخى بكردى و بدان ره اندر آمدى و بيرون شدى ؛ و اگر از اهل خيمه بودى ، از پس پشت خيمه اندر آمدى ، مگر آن كسى كه حرم گرفته بودى از قريش و ز كنانه و ز خزاعه بودى .
تا يك روز پيغامبر عليه السّلم از در بوستانى اندر آمد و محرم بود . مردى بديد مرورا كه نه از قريش بود ، او را قطبة بن عامر خواندندى ، از راه در اندر آمد از پس پيغامبر . اوى محرم بود . بديدش . پيغامبر مرورا گفت : از من دور باش كه ته « 1 » از ره در
هامش
( 1 ) . ته - تو .