مقدمه مصحح
به نام خدا
نيازى نيست از پايگاه بلند تفسيرها و ترجمههايى كه از قرآن كريم به جاى مانده است ، سخنى به ميان آورم . پيداست نوشتههايى از اين دست ، تا چه پايه به رسا گردانيدن زبان فارسى مدد رسانيده است .
متنى كه اينك در پيش روى خوانندهء گرامى است ، مشتمل بر دو پاره از اين گونه نوشتههاست كه ياد كردم . پارهء نخستين بخشى است از تفسيرى ناتمام بر سورهء بقره - از آيهء 78 تا آيهء 274 « 1 » - و پارهء دوم نيز ترجمهاى است از همان آيهها از آن سوره .
راست آن است كه در نسخهء اصلى ، كه برگهايى اندك از آن به جاى مانده ، وضع بدينسان نبوده است . چنانكه در نمونهء عكسهاى نسخه ديده مىشود ، نخست آيهء قرآن آمده است و سپس ترجمه و تفسير آن ؛ اما در زير آيهها به خطى تازهتر و نزديكتر به زمان ما ترجمهاى بازنويس شده است . اين دو ترجمه همانند يكديگر نيست . خط و شيوهء كتابت آن نيز همزمان نيست . پيداست كه سالها - چه بسا يك دو سده - بعد ، كسى آيهها را بدانگونه كه خود خواسته ترجمه كرده است ، و يا از ترجمهاى كهن ، به احتمال بسيار ترجمهء تفسير طبرى ، نقل نموده است . از اين
هامش
( 1 ) . شمار آيههاى تفسير شده ، 196 نيست ، زيرا از اين ميانه 4 آيهء كامل و قسمتهايى از 6 آيهء ديگر ، و ترجمه و تفسير آن افتاده است . شمارهء آن آيهها را كه افتاده است ياد مىكنم :
قسمتى از آيهء 232 و تمام آيهء 233 و قسمتى از آيهء 234 ؛ و قسمتى از آيهء 257 و تمام آيهء 258 و قسمتى از آيهء 259 ؛ و قسمتى از آيهء 267 و تمام آيهء 269 و 270 و 271 .