درخت شانه نامند به جهت آنكه مشابه است ثمر آن به شانه و كفتهاند مشط الغول و بعضى كفته شوحط است و ليكن شايد غير آن هر دو باشد
* ماهيت ان
آنچه در بنكاله مشاهده شده نباتى است به قدر يك قامت و زياده بر ان و شاخهاى پراكنده و صلب و بر شاخهاى آن شاخهاى ريزه و بران شاخها بركهاى ريزه فى الجمله شبيه ببرك كشنيز و از ان بعضي بزركتر و پهنتر و ضخيمتر و صلب و بر سر شاخهاى آن كلي كوچك زردرنك با پنج برك و در وسط آن تارهاى بسيار باريك و بر سر آنها دانهاى زرد ريزه و تارهاى سبز نيز و تخم آن در قبه شبيه بسر فواره و نصف كره و خيارهدار و عدد خيارهاى آن هفده هجده و در جوف آنها تخمهاى سياه رنك كوچك اندك پهن و سر آنها باريك
* طبيعت آن
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
جهت امراض سينه و بواسير و اورام و تپ غير نوبه و دفع مواد سوداويه و ادرار بول و قروح و مجارى آن نافع و تخم آن مبهى و ضماد برك آن محلل اورام و مضمضه با آب طبيخ برك آن جهت درد دندان مجرب و خوردن برك مطبوخ آن جهت درد كمر و درد اعضا و بواسير خونى و بادى و نقوع برك آنكه شب در آب بخيسانند و صبح ماليده صاف كرده بنوشند جهت بواسير خوني و بادى موثر و چون چند شاخه آن را بهم بسته و شير را به جوش آورند بعد از ان فرود آورده آن شاخها را در ان حركت دهند شير منجمد و ريزه مانند آرد كردد *
* كنوس طبري *
بفتح كاف و ضم نون و سكون واو و سين مهمله و فتح طا و باء موحده و راء مهمله و ياء نسبت
* ماهيت ان
بلغت طبرستان اسم نوع كبير زعرور است و بتركى ازكيل نامند و دوام اين زياده از ان
* طبيعت و افعال و خواص ان
قويتر از زعرور صغير و قابضتر و لذيذتر از انست
* كنهان *
بفتح كاف و سكون نون و فتح ها و الف و نون معرب از فارسي است و به فارسى كوهان نامند و بعضي كفتهاند نبطى است بعضى آن را كونهان خوانند و بغدادى آن را كنهان كفته
* ماهيت ان
نباتى است قريب بدرخت كوچكى برك آن در رنك و حدت شبيه ببرك حبة الخضرا و رائحهء آن شبيه به دو و شاخهاى آن از هريك ساق سطبر رسته و نرمتر از درخت حبة الخضرا
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
دوام بوئيدن آن مسخن دماغ و آشاميدن آن مسخن بدن تسخين شديد و مسخن معده و كبد بارد و معين بر هضم مقدار شربت آن يك درم تا سه درم و بيشتر از ان مورث و خم و فساد غذا باحراق مضر سفل و محرق خلط الخواص عجيب الفعل است در كريزانيدن عقرب و در جايى كه آن باشد عقرب نزديك آنجا نمىرود و چون برك آن را بر عقرب بپاشند در حال بميرد *
* فصل الكاف مع الواو *
* كوسنبل *
بضم كاف و سكون واو و ضم سين مهمله و سكون نون و لام لغت تنكابن و ديلم است و ابن تلميذ كفته بلغت طبرستان ديوار و بلغت مازندران و دامغان كوزن كياه نامند و در تذكرهء بغدادى با سم كومرثل نوشته و كفته نوعي از تفاح است
* ماهيت ان
نباتى است برك آن شبيه ببرك نارنج و ساق آن زياده بر دو ذرع و تخم آن سياه به قدر آلوبالو و ظاهر بيخ آن سياه و باطن آن سفيد و صاحب تحفه كفته كه آن غير تفاح است و مستعمل از ان و در ديلم برك آنست در اطعمه
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مسكر و مورث بيخوابى و بيهوشى و رافع سلس البول و بول در فراش و اوجاع مفاصل و امراض باردهء رطبه مقدار شربت آن از برك آن در اطعمه تا ده درم و از بيخ آن تا نيم درم و اكثار آن مورث جنون و كشنده و كفتهاند از خاصيت بيخ آن است كه قالع در هر حالتى كه آن را قلع نمايد و بهر قولى تلقي و تكلم نمايد شارب آن بيخ را نيز همان حالت طارى مىكردد و همان قول را تكلم مىنمايد و آزموده است *