آب خاكستر آن جهت سقطه مفيد و نوع برى كرم اقوى و قابضتر و شكوفه آن بهترين اجزاى آن و شديد القبض آشاميدن دو مثقال خشك آن قاطع نفث الدم و مقوى معده و مانع ترش شدن طعام در ان و حابس اسهال و مدر بول و آشاميدن آب طبيخ آن به قدر سي و پنج مثقال با قدرى شكر مسهل رطوبات و ماء اصفر و ضماد آن رافع ورم چشم و سائر اورام حاره و قلاع دهان و رادع مواد و مسكن التهاب معده و دافع قروح خبيثه و حمول آن قاطع حيض و چون آن را در سفالى بسوزاند اكتحال و ذرور آن جهت درد چشم و با عسل جهت ناخنه و كوشت آن با عسل قطع خون لثه و بن دندان و رافع سستى آن و طلاى آن با عسل جهت داخس و پوست آن سنونا قاطع خون لثه و بيخ انكور سياه برى بسيار جالى قطور مطبوخ آن بتنهائي و يا با ادهان مناسبه جهت جلاى چرك كوش و رفع كرى و آشاميدن آن به آب يا شراب جهت استسقا و اسهال ماء اصفر و ثمر برى آن مقوى معده و رافع غثيان و حموضت طعام و اسهال و ادرار بول و ضماد آن مانع ورم جراحات و روغن شكوفهء آن در خواص مانند روغن كل است و لطافت اين از ان كمتر و با قوت قابضه و رادعه و جهت جوشش دهان و حبس عرق و قروح ساعيه مفيد صنعت آن بكيرند شكوفهء آن را و مكرر در روغن زيتون اندازند و در آفتاب كذارند و هر سه روز تجديد كنند و روغن عصير آنكه با روغن كنجد يا با زيت ترتيب دهند مسخن و مسكن اوجاع اعصاب و عضلات و رافع اعيا است
* كرم دانه *
بكسر كاف و سكون را و ميم و فتح دال و الف و نون و ها لغت فارسي است به عربى حب الدود نامند
* در ماهيت ان
اختلاف است بعضى ثمر مثنان دانسته و بعضى كفتهاند حبي است سياه هر دو طرف آن باريك و بران غشائي سفيد رنك
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مسهل ماء اصفر و مخرج ديدان و مسخن قبل و مصفى آن از فضلات و بعضى حب نوعي از مازريون دانسته و اقوال ديكر نيز در ان وارد است و از خوردن آن خارش و ورم عارض كردد علاج آن علاج تربد خورده است
* كرنب *
بضم كاف و را و ضم نون و با و فتح اول و دوم و سكون سوم نيز آمده معرب از كرم فارسي است و نيز بفارسي كلم و باصفهانى قمريت و بيوناني قونبا و قرنبو و بسرياني كرانبي و كرنبا و برومي اعاريسا و به عربى بقلة الانصار نامند
* ماهيت ان
نباتي است و انواع مىباشد از بستاني و برى و بحرى و بستانى را اقسام بسيار است و قنبيط قسمي از بستاني است و در حرف القاف مع النون ذكر يافت و قسمى معروف از بستانى آن را بيخ شبيه بچغندر و پوست آن خشن و سبز رنك و برك آن عريض و سطبرتر از برك چغندر و رنك آن سبز اغبر و تخم آن ريزه مدور سرخ تيره و اين را بيونانى قرنبا انمارس نامند و از اقسام كرنب نبطي است و نيز قسمى ديكر را بيخ شبيه بشلغم و اندك مفرطج در طول و رنك آن سفيد و پوست آن چندان خشونت ندارد و جرم مغز آن نازك و بيريشه و برك آن شبيه ببرك قسم اول و از ان كوچكتر و نيز قسمى ديكر مىباشد كه از بيخ آن ساقي مىرويد و قدرى از زمين بلند شده بر ان كرهي شبيه بشلغم سبز كمرنك منعقد مىكردد و بر بالاى آن نيز ساق تا به دو شبر بلند مىباشد و در انتهاى ساق آن بركها فى الجمله شبيه بصنف دوم و ماكول و مستعمل كره آنست نه بيخ آنكه در زمين است و نيز قسمي ديكر مىباشد كه از بيخ آن بركها مىرويد فى الجمله شبيه ببرك قسم اول و بركهاى بيروني آن از ان بزركتر و اندروني كوچكتر و در وسط آن از بيخ آن ساقهاى كوتاه نازك به قدر دو سه انكشت روئيده و بر سر آنها قبهاى سفيد و همه بهم پيوسته و در بين هريك قبه بركي باريك كوچك و عدد تبها ده تا پانزده و اين را كل كلم نامند و مستعمل و ماكول شاخها و قبهء نازك آنست نه بيخ آن و اين از همه انواع نازكتر و لطيفتر مىباشد و بالجمله اصناف آن از شامى و همداني و موصلي و اندلسى و غيرها مختلف مىباشند در شكل و از مطلق آن مراد بستانى