باريك بلند ديده شده كه از نيپال و كوهستان رنكپور مىآورند در حلاوت اين زياده و در عفوصت كمتر از ان است و قوت آن تا دو سال باقي است
* طبيعت تازهء ان
معتدل در حرارت و برودت و مائل به رطوبت و شيخ الرئيس رحمه اللّه تعالي بارد در اول و معتدل در يبوست و رطوبت قليلي كفته
* افعال و خواص آن
منضج اخلاط غليظه و ملين صدر و احشا و مسهل اخلاط رقيقه و رافع خشونت سينه و حلق و صوت عارض از حرارت و سرفه و ربو و وجع صدر و صاف كنندهء خون و مولد خون صالح و مسكن التهاب و تشنكى و حدت خون و كرمي و وجع جكر و كرده و مثانه و امراض مقعده و لزع امعا و معده و فساد مزاج جكر العين طلاى سائيدهء آن بتنهائي و با هستهء آن مسكن التهاب و ورم حار چشم اعضاء الصدر آشاميدن آن جهت امراض صدر و رئه مانند سرفه و ربو و وجع صدر و رفع خشونت سينه و حلق و صوت بتنهائي و يا با ادويهء مناسبه و خشك آن از براى امراض صدر و رئه بهتر از تر و تازهء آنست اعضاء الغذاء آشاميدن آن نفاخ و بطئ الهضم و ردى از براى معده و مولد خلط محمود و اندك لزج و ملين احشا و مسهل اخلاط رقيقه و منضج و مسكن التهاب معده و تشنكى و حرارت جكر و خون و اصلاح فساد كبد و امراض مقعده خصوص رسيدهء نيم خشك آن و نيمرس آن حابس بطن و آشاميدن سائيدهء آن با دانه جهت قرحهء امعا و يا دانهء آن مانند سويق با آب سرد جهت حبس بطن و رفع اسهال مفيد اعضاء النفض كفتهاند كه جهت امراض كبد و كرده و مثانه نافع است الاورام و البثور و غيرها آشاميدن آب نقوع يا مطبوخ آن در عرق كاسنى با سكنجبين جهت شرى و حصبه و جدرى صفراوى و تسكين حدت صفرا و خون و با سكنجبين و خبهء سنكشو نموده بدستور هر كاه سرفه نباشد و الا با آب و يا با عرق نيلوفر و يا بيد و يا كادى و امثال اينها با خبه و بدستور آشاميدن آن با آب عدس مطبوخ با قشر و آشاميدن نقوع آن در كلاب و شكر جهت اكثر امراض مذكوره سواى سرفه جهت دفع ضرر شراب و دبيلات نافع مقدار شربت آن تا پنجاه عدد بدل آن سپستان مضر معدهء بارد رطب و نفاخ خصوص اكثار آن مصلح آن شكر و مويز طايفي و كلاب و مقلل منى و مضعف باه مصلح آن عسل و ادويهء باهيه و چون برك آن را با آب طبخ دهند و صاف كرده هر روز نيم رطل با قدرى شكر بياشامند تا پنج روز متوالي جهت خارش بدن مجرب و ذرور برك خشك نرم كوبيدهء پيختهء آن جهت رفع اكله و قروح خبيثه خواه در دهان باشد و يا در عضو ديكر بهترين دوائي است خصوصا آنكه اولا عسل بر ان عضو بمالند و بالاى آن بپاشند و چون پوست درخت آن را نرم بسايند و بتنهائي و يا باهم وزن آن سفيدآب ممزوج كرده در جوف جراحات خبيثه پر كنند جهت تنقيه و التيام آنها مجرب و بيعديل و آشاميدن نشارهء چوب آن جهت دفع سحج و حكه و جرب و ضماد آن جهت جبر كسر اعضاى شكسته و بيرون رفته و تحريك استخوان از جاى خود و صمغ آن بتنهائي و يا با ادويهء مناسبه جهت امراض چشم طلاء نافع و با سركه جهت قوبا و خائيدن برك تازهء آن باعث خدارت و بيحسى زبان و عدم ادراك طعم ادويهء بشع كريهة الطعم است و لهذا قبل از آشاميدن مسهلات و ادويهء بشعه آن را مضغ مىنمايند و شيخ الرئيس در ادويهء مفردهء قانون نوشته كه جالينوس كفته نديدم من درين نفعى نه در حفظ صحت موجوده و نه در استرداد صحت مفقوده و عير جالينوس نوشته كه جهت تسكين حدت خون كرم نافع و شايد اين خاصيت بسبب تغليظ آن خون را باشد و كسى كه آن را صافكننده و غاسل آن دانسته ظنى است كه توجه من به آن نيست و آن را غذائيت بسيار قليلي است و نوشته كه قول حكيم فاضل جالينوس بسيار صواب و نيكو است و پسنديده و سكنجبين عنابي و شراب و لعوق و مطبوخ و نقوع آن در قرابادين كبير ذكر يافت و در حديث وارد است كه العناب يذهب بالحمى و الكمثرى تجلي القلب