جهت اوجاع مفاصل و عرق النسا و غيره بتخصيص اوجاع عظام القروح و الجروح ذرور كهنهء پوسيدهء آن جهت تجفيف رطوبات و التيام اعضاى يابسه و عصبانيه مانند ذكر و خصيه و ضماد استخوان سنكپشت با صبر رادع و مانع قروح و ملصق جراحات و مانند نوره موى را بسترد و زائل سازد و بواسير را ساقط كرداند الحمى آشاميدن استخوان انسان ميت بقسمى كه شارب آن نداند جهت حمى ربع و آشاميدن استخوان كاسهء سر انسان مخدر و مسكن الم الزينة طلاى كعب خنزير جهت برص و طلاى استخوان انسان كهنهء باليده با ماء الشعير جهت رفع آثار آبله و غيره و كهنهء باليدهء آنكه در ديوارهاى كهنه باشد با كلاب نيز همين اثر دارد مقدار شربت آن تا دو مثقال الخواص كفتهاند كذاشتن ضرس انسان با استخوان بال هدهد در زير سر نائم ما دام كه در زير سر آن باشد بيدار نشود و با خود داشتن ضرس آن مانع احتلام است و تعليق دندان طفل اول كه افتد و بر زمين نرسد در نقره كرفته باعث منع آبستنى است تعليق دندان تمساح بر جانب راست باعث تقويت بر جماع است و تعليق دو استخوانى كه در بال خروس مىباشد و دو طرف آن سوراخ است جهت رفع اعيا و تعليق راست آن براى حمى دائمه و تعليق كعب ابن عرس كه بزندكى آن برآورده باشند بر زن باعث آنست كه حمل نكيرد و تعليق ناب سكى كه انسان را كزنده باشد در پوست پيچيده بر بازو جهت نزديك نشدن سك ديوانه به صاحب آن و فرياد نكردن آن برو و تعليق ناب كلب بر كسى كه در خواب حرف زند و بر طفل باعث سرعت و بآساني برآمدن دندان او بيوجع و جهت رفع يرقان و دفن كردن كلهء انسان ميت در برج كبوتران باعث كثرت ايشان است و كويند چون استخوان ناب يعنى دندان نيش سك و كربه را در ميان جماعتى اندازند كه ايشان ندانند باعث خصومتشان كردد و چون استخوان سك را بجاى استخوان انسان كه شكسته و بر طرف شده باشد كذارند التيام يابد و افعال و خواص استخوان هر حيوانى در ضمن بيان آن حيوان ذكر يافت و مىيابد ان شاء اللّه تعالى
* فصل العين المهملة مع الفاء *
* عفص *
بفتح عين و سكون فا و صاد مهمله بفارسي مازو و بهندى مازوپهل نامند
* ماهيت ان
كويند ثمر درخت بلوط است زيرا كه درخت بلوط يك سال بلوط ثمر مىآورد و يك سال مازو چنانچه در بلوط ذكر يافت و نيز كويند ثمر درختى است بسيار شبيه ببلوط شايد اين اصح باشد زيرا كه بلوط مخصوص بسردسير است و مازو در بلاد هند كه كرمسير است نيز مىشود و بهتر و مختار آن بزرك خام سبز صلب سنكين بىسوراخ آنست و آنچه سبك و نارسيده و بخلاف اوصاف مذكوره است ضعيف و قوت آن تا سه سال باقي ماند
* طبيعت ان
سرد در اول و خشك در دوم و نيز در دوم سرد و در سوم خشك كفتهاند با جوهر ارضي بسيار بارد و شديد القبض
* افعال و خواص ان
حابس و مانع سيلان رطوبات الراس نفوخ آن قاطع رعاف العين اكتحال آن جهت دمعه و سلاق و جرب الاذن قطور آن با آب بقلة الحمقاء در كوش خون و چرك جارى از ان بازدارد الفم سنون و ذرور آن بر دندان و بن آن و مضمضه بمطبوخ آن خصوصا با سركه جهت تقويت دندان و لثه و عمور و جلب رطوبات فاسده از زبان و لثه و قلاع دهان و منع سيلان رطوبات از دهان و پر كردن سوراخ دندان كرم خورده را بدان مفيد و مانع تاكل آن اعضاء النفض آشاميدن سائيدهء آن با آب جهت قروح امعا و اسهال مزمن و سيلان حيض و رطوبات رحم و تجفيف آن و بدستور خوردن آن باغذيه و ضماد پختهء آن در آب جهت اورام مقعده و بروز آن و بروز ناف اطفال خصوصا با سركه القروح و الجروح و الاورام و غيرها طلاى سائيدهء آن با سركه جهت