بسبب غرويتى كه دارد و مصلح اخلاط سوخته و مواد سوداويه و ملين امعا و مقعده و محلل اورام حاره و آشاميدن آن با شراب جهت كزيدن عقرب و افعى و با هموزن آن شكر و خشخاش و نصف آن مغز بادام مقشر و عشر آن بيخ ابيض كه هر روز از مجموع آن يك اوقيه تناول نمايند جهت فربه نمودن بدن و تقويت باه مجرب و مولد پيه كرده و شيرهء كوبيدهء آن با نبات جهت رفع سوزش معده و مرى و ترش شدن رطوبت معدهء سوداوى و حرقت و لذع ادويهء مشروبه و خلط حاد و شرب شراب و جهت تليين معده و امعا و دفع سنك كرده به شرط مداومت بران مدتى نافع و خوردن دو درم آن با يك درم كردكان سوخته جهت قطع خون بواسير مجرب و آشاميدن آب طبيخ آن با نخود مدر حيض و مسقط جنين و چون دو اوقيهء آب طبيخ آن را با شراب و نقيع مويز يك اوقيه و نيم روغن كنجد و نيم اوقيه انيسون ناشتا بنوشند جهت رفع خارش دموى و بلغمي و درشتي جلد و شقاق مجرب دانستهاند و با فانيذ انفع و بدستور با نقيع صبر و زبيب و لعوق آن جهت سرفه و امراض سينه و قروح شش نافع و با بزر كتان جهت تقويت باه و ازدياد مني و آشاميدن سائيدهء آن با شراب جهت رفع قولنج و قولون و كزيدن مار شاخدار المضار بطئ الهضم و مصلح آن بريان نمودن و با عسل و يا مرى خوردن باعث سرعت انحدار آن است و بدستور با قشر آن و مورث بدبوئي دهان خصوص كه از ان در بين دندانها بماند و مصدع و مصلح آن عسل مقدار شربت آن پنج درم بدل آن تخم كتان و ضماد آن محلل اورام و ملين جلد بدن و رافع آثار سياهي و وشم اخضر و سطبرى عصب و قولنج و قولون و كزيدن مار شاخدار و سوختكي آتش و بعد سوختكي به زودى مانع آبله و تسكين وجع و الم آن و نطول آب برك آن باعث درازى موى و سياهي آن و رافع جوش سوداوى سر و ضماد مطبوخ آن با شراب جهت تحليل ورم چشم و ضربان آن نافع و بيخ آن را چون در آب بجوشانند و سر و مو را به آن بشويند باعث درازى و سياهي موى و رافع نموست و ابريهء آن است و روغن آن را اكواز كنجد غير مقشر بريان بكيرند آن را دهن الحل نامند بفتح حاى مهمله و تشديد لام و لزوجت اين زياده است و اكر از مقشر بريان اخذ نمايند لزوجت آن كمتر و چون آن را نرم بكوبند و با آب بدست خوب بزنند تا كرم شود و روغن آن جدا كردد بردارند رطوبت آن غالب و آنچه سائيده در آب جوش دهند تا روغن حاصل كردد آن را طبيخ نامند و سائيده و يا كوبيدهء آن را بدون استخراج روغن رهشي نامند كه بفارسي ارده كويند و در حرف الرا مذكور شد
* طبيعت روغن ان
در دوم كرم و تر و تا هفت سال قوت آن باقي مىماند
* افعال و خواص روغن ان
آشاميدن آن با ادويهء مناسبه مفتح و ملين و مرطب و مسمن و رافع احتراقات حادث از خلط حاد و ضيق النفس و سعال يابس و قرحهء رئه و تشنج يابس قويتر از كنجد و در حرقة البول مانند كنجد و در مزورهاى مرضى بعد از دهن لوز و فستق نافعترين ادهان و قطور جوشانيدهء آن با فلفل سفيد و مصطكي جهت كشودن سدهء كوش و طلاى آن با سفيدهء تخم مرغ جهت تحليل سلابات و اورام چشم و غير آن و با روغن زيتون و زردهء تخممرغ جهت رفع ورم چشم و با بزر قطونا جهت خشونت و خارش بدن و سوختكي آتش و جراحتى كه از نوره بهم رسيده باشد و ماليدن قيروطي آن بر صورت جهت نيكوئي و صفا و براقي و نرمي آن مفيد و بدستور از كنجد و جلوس در ان جهت اكثر امراض يبسي مانند تشنج و غير آن و همچنين تدهين بدان مكرر انداختن پارچهء تر كرده بدان بر عضو و يا اعضا و بدستور تدهين آن جهت زخم جدرى و سوختكي آتش نافع مضر سوداوى مزاج و بطئ الهضم و مرخي معده و مفسد دماغ ضعيف و قريب الاستحاله بصفرا مصلح آن جوشانيدن آن با پياز و يا با اندك خمير و آشاميدن آن با آبليمو و آبكامه و امثال آن و يا بعد از ان مقدار شربت آن تا دو درم بدل آن روغن