ذو عنب نسخ آن بتفصيل ذكر يافت و خرمائي آن انواع از مطبوخ و غير مطبوخ و غير مطبوخ آنست كه خرماهاى رسيده را كرفته در آب جوش مىدهند تا حلاوت و شيرهء آن در آب آيد پس صاف نموده طبخ مىنمايند تا غليظ و انكشتپيچ كردد و سيلان آنست كه خرماهاى بسيار رسيده را بالاى هم جمع مىنمايند در جلتها كرده و آنچه شيره از ثقل آنها برهم نشسته تراوش كند و برآيد كرفته اندك طبخ مىنمايند تا غليظ و قريب بانجماد كردد و يا آنكه در ظرف سركشادى كرده بر بالاى آن پارچهء تنكي انداخته بر آفتاب مىكذارند تا غليظ و قريب بانعقاد رسد و اين بهتر و لطيفتر از مطبوخ آنست و از توت آنست كه آب توت سفيد شاداب را كرفته به آتش ملايم طبخ مىدهند تا غليظ كردد و بدين دستور دوشاب هر چيز را كه خواهند اخذ مىنمايند
* طبيعت دوشاب انكورى
در دوم كرم و در آخر اول تر
* افعال و خواص آن
مولد خون صالح و مسمن بدن و مفتح سدد و با سداب جهت صرع و با افتيمون جهت وحشت و جنون و با مغز قرطم جهت رفع شرى در همان روز و با انجير و حلبه جهت سعال مزمن و درد سينه و با اندك زعفران جهت رفع هم و غم و غضب شديد و با شير تازه دوشيده و اندك بادام جهت خفقان و هزال مفرط و ضعف احشا عجيب الاثر و با اندك سركه جهت يرقان و سپرز و با ماء الشعير جهت تفتيت حصات و ادرار بول و ضماد مطبوخ آن با خطمي جهت تحليل اورام و كشودن دمل نافع مقدار شربت آن از دو مثقال تا بيست مثقال و اكثار آن محرق خون و مصدع مصلح آن تخم ريحان و خشخاش است شيخ الرئيس فرموده كه با آب سيب و قدر برك ريحان و اندكى حرمل قائم مقام خمر است الا در اعكار
* طبيعت خرمائي آن
در دوم كرم و در اول خشك
* افعال و خواص آن
كثير الغذا و ملين طبع مبرود المزاج و بلغمي و جهت فالج و درد مفاصل و سرفهء بارد و تقويت باه بارد المزاج و طلاى آن بتنهائي و يا با قسط و نمك جهت رفع كلف و با شونيز جهت جمود اعضا از سردى هوا نافع كه بر بدن بمالند و در جاى كرم مانند حمام و غير آن نشينند و محرق خون و مولد خلط عكر سوداوى مصلح آن سركه و بادام و خشخاش و سكنجبين و ترشيها است
* دبق *
بكسر دال و سكون باى موحده و قاف و آن را قسوس نامند و بفارسي مويزك عسلي و كشمش كاوليا
* ماهيت آن
دانهايست از نخود كوچكتر و سبز رنك و چون خشك كردد پوست آن درهم پيچيده و مائل بسياهي شود و در جوف آن رطوبتى چسپنده باشد و دانهاى آن به قدر خشخاش و كياه آن از درخت امرود و غير آن متكون مىكردد و چندين شاخ از يك مكان مىرويد برك آن شبيه ببرك مورد و انار و لطيف باشد و سبز نيمرنك و بهترين آن تازهء املس مدور آنست كه لون اندرون آن كراثي و بيرون آن مائل بسبزى و سياهي و سرخي مىباشد
* طبيعت ان
كرم در آخر دوم و خشك در اول و با رطوبت فضليهء غير لزجه و بعضى در سوم كرم و خشك دانستهاند و قوت آن مركب از جوهر حار هوائي و بارد مائي و اندك جوهر قابض ارضي و بعد ورود به بدن از هريك فعل مختص بدان ظاهر مىكردد
* افعال و خواص ان
ملطف و محلل و ملين و كدازندهء رطوبات رقيقه و غليظه و جاذب آنها از عمق بدن و چون در آب كرم بخيسانند و پوست و تخم آن را از عسل آن افشرده صاف آن را با مغز كردكان يا با مغز دانهء بيد انجير سرشته بنوشند كه دستور آشاميدن آنست جهت تنقيهء سودا و بلغم و تفتيح سدد و عرق النسا و نواصير و امراض بارده نافع و طلاى آن منضج و منفجر و جمع كنندهء مواد اورام و مسكن دردهاى بارد و بار اتينج و موم جهت نضج دملها و شراى بلغمي و اورام بلغمي و تليين مفاصل و بدستور بازرنيخ جهت شراى بلغمي و اورام بلغمي و تليين مفاصل و با كندر جهت قروح خبيثه و با زرنيخ و زفت جهت قلع ناخن و با آهك و آب انكور و عسل جهت رويانيدن آن و با حنا جهت