در جنكل و صحراى اطراف سكرى كلى بسيار است به شكل و جثه مثل مرغ اهلى مىباشد و نوع بزرك آنكه بهندى كلنك نامند هر دو نوع كرمتر و خشكتر از اهلي خانكياند
* افعال و خواص ان
مهراى آن كثير الغذا و لطيفتر از اكثر طيور و مولد خون صالح و زياده كنندهء عقل و مني و غير مهرا پختهء آن بخلاف آن و كوشت آب خروس پختهء سالخورده محلل و ملين طبع و مخرج سودا و جهت قولنج بسيار مفيد و بهتر آنكه بكيرند خروس پير سال خورده را و ذبح نموده با آب بسيار طبخ نمايند تا مهرا كردد و آب كوشت آن را با قدرى بسفايح طبخ نمايند تا بقوام آيد و نيمكرم بياشامند اخراج مواد سوداويه به نيكوئي نمايد و مرقهء چوجه جهت ابدان سقيمه و ناقهين و صاحبان التهاب معده و حميات صفراويه شربا و جهت تعديل فضول و تليين طبيعت و بدستور تغذيه بدان نافع و كفتهاند فراريج مسهلاند و دجاج ممسك و چون خروس پير را بسيار بدوانند تا خسته كردد پس ذبح نمايند و شكم آن را بشكافته و آنچه در جوف آنست برآورند و در ان نمك و بسفايج و شبت پر كنند و با آب بسيار طبخ دهند تا مقدار يكمن بماند و شب زير آسمان كذارند و صبح بياشامند اسهال كيموس غليظ تازه نمايد و جهت حميات دوريهء مزمنه و رعشه و ربو و وجع مفاصل و انتفاخ معده و ترهل و قولنج و دفع سموم مشروبه موافق و بعضى با آن كرنب يا قرطم با شبت و يا هر سه نيز اضافه مىنمايند و اين اقوى است در افعال مذكوره و در اسهال بلغم و كوشت خروس جوان زيادهكننده و صاف كنندهء مني و مصفي رنك رخسار و صوت است و خروس بچه جهت ناقهين و امراض حاره و مرغ بچه و مرغ جوان قويتر و جهت تسمين بدن و رفع هزال و تصفيهء رنك رخسار و صوت و زياده كردن جوهر دماغ و فهم و مني و رفع خيالات فاسده و پختهء آن با روغن تازه جهت سرفهء يابس و مداومت مرق و كوشت يك قطعهء آن هر روز تا يك هفته با نان ميده جهت رفع زردى رخسار كه سبب آن معلوم نباشد مجرب و كباب آن جهت دفع خواهش كل و امثال آن و موافق معدهء رطب و جكر آن كثير الغذا و مسمن و ديرهضم و مغز سر آن با حرارت معتدله و رطوبت لزجه و آشاميدن ناپختهء آن با شراب جهت كزيدن هوام و نفث الدم و رعاف كه از حجاب دماغ باشد مجرب و پختهء آن جهت زيادتي جوهر دماغ و تقويت قوت مفكره و نيكوئي ذهن و تصفيهء صوت و ادمان آن باعث بلادت و پيه آن جهت تليين صلابات و مواد سوداويه و طلاى نيمكرم آن بر سر جهت ماليخوليا و سعفه و شقاق و جميع امراض يابسه عجيب النفع خصوصا كه سه مرتبه پس هم بمالند و پيه دجاج مغلوف بقرطم اقل دوازده روز جهت ابتداى جذام و پردهء ميان سنكدان خروس را چون خشك نمايند و سائيده با شراب بنوشند جهت وجع معده و ضعف آن و ذرب مجرب و جوارش و معجون آن در قرابادين ذكر يافت و آشاميدن خصيهء خشك آن با زرده تخممرغ نيمبرشت جهت تقويت باه بسيار موثر و بدستور ضماد آن با روغن زنبق بر پشت زهار و كنج ران جهت تقويت نعوظ و چون خصيهء خروس را در آفتاب خشك نمايند و با وزن آن ملح اندراني سحق كنند و در ظرف مسي بر آتش كذارند تا منعقد كردد و در هنكام مقاربت اندكى از آن را در زير زبان كذارند كويند كه تقويت عجيب مشاهده مىكردد و نيز كويند كه چون بكيرند خروس را در هنكام ربيع و ذبح نمايند و آنچه در جوف آنست سواى خصيهء آن برآورند و نمك در شكم آن پر كنند و در سايه خشك كنند و بتمامي بكوبند و در شيشه نكاهدارند و عند الحاجت قدرى با شير كاو تازه دوشيده بنوشند تقويت باه بسيار بخشد و خون خروس و مرغ را آشاميدن و خشك كردهء آن را سعوط نمودن جهت قطع رعاف و چكانيدن خون بال تازه رستهء پر آن جهت رفع بياض چشم آزموده و ذر و استخوان سوختهء مرغ سياه با هموزن آن چوب تاك كه باهم سوزانيده باشند و يا بر موم