جدوار مىباشد و رنك آن سرختر دوم آنكه چون بيش را بتراشند و بر زبان رسانند احساس حرقت و خدارت نمايد و اكر قوى باشد باعث تورم و آبله شود بخلاف جدوار و نيز چون جدوار را بعد از احداث امور مذكوره بخايند و يا بسايند و بر زبان بمالند رفع غابلهء آن نمايد و طعم آن تلخ باشد چنانچه ذكر يافت بخلاف بيش و همچنين امتحان جدوار را در زهرهاى ديكر نمايند و كفتهاند تاثير ترياقيت جدوار در سميت بيش بيشتر از ترياق فاروق است
* طبيعت ان
كرم و خشك در اول سوم و حرارت آن لذاع و موذى نيست بسبب مناسبت آن با حرارت غريزى و ارواح و تقويت و ازدياد آن مر آن هر دو را و يحتمل كه آنچه شيخ الرئيس رح تع در رسالهء ادويهء قلبيه نوشتهاند كه حرارت آن مفرط نيست بنا بر همين جهت باشد كه اثر و نفع آن بكيفيت فقط نيست بلكه به صورت نوعيه و خاصيت نيز است و لهذا ترياق انواع سموم حاره و باردهء مشروبه و ملدوغه است شربا و ضمادا
* افعال و خواص آن
مفرح و مقوى قوى و اعضاى رئيسه از دل و دماغ و كبد و تقويت احشا نمايد و فادزهر جميع سموم حاره و بارده و مفتح و ملطف و محلل و منضج و مسكن اوجاع و مسمن بدن و مقوى باصره و دندان و مشهي و مبهي و منعظ و مدر است و جهت امراض دماغيه و عصبانيه مانند صرع و فالج و لقوه و رعشه و استرخا و خدر و استسقا و يرقان و ضعف معده و تفتيت حصاة و قولنج و عسر البول و رافع عفونت اخلاط و تپ ربع و اكثر امراض بارده شربا و طلاء نافع و آشاميدن نيم مثقال سائيدهء آن با شراب جهت دفع سميت مارهاى قتال و عقرب حتى عقرب جراره و رتيلا و همه حيوانات سمي و بيش نافع و بدستور جهت اوجاع و اورام باطنيه و رفع هيضه و مقدار نيم درم آن با جلاب يا شراب يا يكى از اشربهء مناسبه مانند شربت كاوزبان و ابريشم و بادرنجبويه و امثال اينها و با عرقهاى مناسبه مانند عرق كاوزبان و كلاب و بادرنجبويه و بيدمشك و نيلوفر جهت تفريح قلب و رفع ضعف آن و خفقان و طپش و فشار آن خصوصا كه از برودت باشد مفيد چون چند روز متوالي تناول نمايند و نيز جهت دفع و بادر ايام و با مداومت بر ان و با كلاب جهت وجع مفاصل و با جلاب كرم جهت اوجاع معده مقدار يك دانك از ان و با سكنجبين جهت سدهء جكر و با سكنجبين بزورى و يا ساده و يا شربت دينار و شيرهء عنب الثعلب و شيرهء تخم كاسني جهت تفتيح سدهء ماساريقا و استسقا چند روز متوالي مداومت بران و جهت سنك كرده و مثانه با شيرهء عنب الثعلب و خارخسك و جهت حبس البول با شيرهء تخم خيارين و خربزه و يا خارخسك و جهت قولنج ربحي با بعضى مطبوخات مناسبه مانند مطبوخ سداب و پودنه و رازيانه و عنب الثعلب و جهت رفع حميات بلغميهء مزمنه و ربع بعد تنقيه با جلاب كرم و يا شرابهاى مناسبه مداومت دو دانك آن اكلا تا هفت روز و براى دشوارى وضع حمل مقدار دو دانك آن را سائيده با آب عنب الثعلب يا حلبه يا شيرهء خارخسك يا جلاب بخورانند به زودى وضع حمل شود و اكر بچه در شكم آن مرده باشد و سميت آن در بدن سرايت كرده و يا ضعف بسيار در وقت ولادت به او طارى كشته و يا دم نفاس بسيار جارى شده مقدار چهار حبهء آن را با كلاب سائيده بخورانند و اقل تا هفت روز بدان مداومت نمايند صبح ناشتا و اكر موافقت نمايد و كرمي نكند آخر روز نيز و جهت ام الصبيان و اكثر امراض دماغي اطفال را مقدار كمى با شير مرضعهء آن سائيده بخورانند و جوان كبير السن را با ادويهء مناسبهء آن علت از نيم درم تا نيم مثقال و حكماى هند مداومت آن را مسمن بدن دانستهاند و جهت تقويت انعاظ به تنهائي و يا با ادويهء مناسبه با كلاب سائيده و يا حبوب و معجون ساخته تناول نمايند مفيد و طلاى آن با سركه و كلاب جهت نضج اورام بارده و تحليل آنها خصوصا اورام مغابن كه پس كوش و زير بغل و بن ران است و جهت خناق و خنازير و ساير اورام كلو و غير آن و رفع طاعون و و با و برص و بهق و جلاى كلف و آثار جلد و اوجاع مفاصل