* بلوطي *
بهندى كجى و كهجور نامند
* ماهيت ان
نباتي است برك آن شبيه ببرك سير و سياه رنك و شاخهاى آن انبوه و مربع و سياه و از يك بيخ روئيده مزغب و برك آن شبيه ببرك فراسيون و سياهتر از ان و مزغب و بدبو و كل آن مدور و ثقيل الرائحه و زرد اغبر
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص آن
محلل و ضماد برك آن با نمك جهت كزيدن سك ديوانه و ضماد پختهء آن در زير خاكستر كرم جهت بواسير مجرب دانستهاند و ضماد كوبيدهء آن با عسل جهت تنقيهء قروح و سخه نافع و در افعال قائم مقام فراسيون و در وزن اين بجاى فراسيون است و منسوب به مشترى است بسبب حرارت خود
* بلول *
بفتح باء فارسي و سكون لام و فتح واو و سكون لام
* ماهيت ان
ثمر كياهي است هندى از قبيل خيار بسيار كوچكي به مقدار خيار كبر و دو طرف آن اندك باريك و پوست آن سبز سير و نيم سير مخطط بخطوط طولانى و تخم آن سفيد و اندك مدور و صلب اكثر آن را برآورده و لحم آن را پخته و بروغن و پياز بريان نموده بيكوشت يا با كوشت با نان يا برنج تناول مىنمايند بسيار لذيذ و دولمهء آن نيز لذيذ و چاشنىدار آن الذ مىباشد و كياه و برك آن مانند خيار و ليكن املس بي خشونت
* طبيعت ان
كرم در اول و تر در دوم
* افعال و خواص آن
مقوى دل و مبهي و مشهي طعام و دافع سرفه و فساد خون و بلغم و صفرا و سودا و جهت تپ و دماميل و بثور و كرم شكم و مقعده نافع و برك آن سرد و تر و دافع فساد صفرا و بيارهء آن دافع فساد بلغم و آب نقوع بيارهء آن جهت حميات عتيقه نافع چون چند روز متوالى بنوشند و بيشتر معمول اهل هند و بنكاله آنست كه يك توله بيارهء آن را كه پلول لتى نامند با يك توله كشنيز خشك جوكوب نموده شب در آب مىخيسانند و صبح اندك ماليده صاف كرده با دو ماشه عسل خالص مىآشامند نصف آن را صبحي و نصف آن را شام چند روز متوالى جهت حميات عتيقه و ليكن محرور المزاج را چندان مفيد نيست و آنچه مشاهده شد بلكه اندك مضر و بيخ آن تلخ و تند و ملين و كل آن دافع فساد و اخلاط ثلاثه كفتهاند
* بليلج *
بفتح باء موحده و كسر لام و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح لام و سكون جيم بهندى بهيره نامند
* ماهيت ان
ثمر درختى است هندى مائل باستداره و سر آن اندك باريك و بزركتر از عفص و پوست آن زرد و اغبر نازكتر از پوست هليله و مستعمل پوست آنست و درخت آن عظيم و برك آن عريضتر از برك انبه و كوتاهتر از ان شبيه ببرك امرّه و كردكان
* طبيعت ان
در آخر اول سرد و در آخر دوم خشك
* افعال و خواص آن
ملطف و قابض و مقوى معده و اشتها و بالخاصيت مسهل سودا و بطبع مسهل صفرا و قاطع رطوبات بخارات و جهت رفع صداع و بواسير بو دادهء آن جهت اسهال مزمن نافع و اكتحال آن جهت دمعه مفيد مضر ثقل مصلح آن عسل و شكر مقدار شربت آن تا سه درهم بدل آن آملهء مقشر به قدر ثلث آن و شكوفهء حنا مثل آن و ثلث آن مورد و سدس آن هليلهء سياه است و چون روزى نيم درهم آن را با نيم درهم شكر با آب كرم بنوشند و مداومت بر ان نمايند جهت تقويت قوت باصره و قطع رطوبات سائله از دهان مفيد است
* فصل الباء الموحدة مع النون *
* بنات وردان *
بفتح با و نون و الف و تاء مثناة فوقانيه و فتح واو و سكون را و فتح دال مهملتين و الف و نون بفارسي سوسك و عوام تدو و خزوك حمام نيز و بهندى و اهل بنكاله تيل چوره و سونكروا نامند
* ماهيت ان
حيوانى است اكثر سرخ رنك و بعضي سفيد و بعضى سرخ تيره و پر آن براق و زير شكم آن سفيد و دو سبل و شش پا دارد و سر آن زرد و تخم آن سرخرنك شبيه بلوبيا و در حمامات و قريب آبها و جايهاى نمناك متعفن تكون مىيابد و بدبو است و اهل چين