باران در انجا بيشتر شود و اكثر اطبا و عشابين مشوش ذكر كردهاند و هر دو را يك چيز دانستهاند و بعضى كه دو چيز دانسته بعضى از صفات قيصوم را در برنجاسف و صفات آن را در قيصوم مذكور ساختهاند بهترين آن خوشبوى ثقيل الرائحه آن است
* طبيعت ان
در اول سوم كرم و خشك و نيز در دوم كرم و در آخر اول خشك كفتهاند و منسوب به مشترى است
* افعال و خواص آن
ملطف و مفتح و مدر بول و حيض و مفتت حصاة آشاميدن دو درهم كل زرد آن با عسل جهت اخراج اقسام كرم معده و حب القرع مجرب و آشاميدن طبيخ دو مثقال آن و جلوس در مطبوخ آن جهت رفع احتباس حيض و بول و عسر ولادت و انضمام فم رحم و ورم آن و اخراج سنك مثانه و مشيمه و جنين و تنقيهء قروح رحم مفيد و آشاميدن آب نقوع مقدار دو درهم آن جهت رفع حميات و بدستور مطبوخ آن جهت اكثر امراض مذكوره خصوص امراض رحم اما بايد كه غذا بي روغن تناول نمايند و ضماد آن جهت اقسام درد سر و تفتيح سدهء دماغي و تقويت دماغ و سرسام بلغمي و سبات و بر سينه جهت درد سينه و بر زير شكم براى دفع احتباس بول و حيض و تحليل اورام و تسكين دردها و بدستور نطول آن و تكميد بدان جهت امراض مذكوره و رفع سدهء خيشوم و زكام و سدر و دوار و استنشاق طبيخ آن جهت رفع زكام و امراض دماغى و استشمام كل آن و حمول عصارهء آن بامر صاف جهت رفع فضلات رحم و آنچه مراد اخراج آن باشد و ذرور سوخته مجموع آن جهت تجفيف قروح و ضماد بيخ آن بر زير شكم جهت ادرار بول و طمث و بايد كه در هنكام امتلاى بدن ضماد آن را استعمال نه نمايند و همچنين هنكامى كه ماده در سدد انصباب باشد بسوى آن عضو مضر كرده و مصلح آن انيسون مقدار شربت آن تا سه مثقال بدل آن در امراض الراس بارد به وزن آن بابونج و در ساير امراض افسنتين است
* برم *
بفتح با و سكون راء مهمله و ميم صاحب تحفه نوشته كه مؤلف مغنى شكوفهام غيلان مىداند و مؤلف جامع بغدادى شكوفهء درخت خاردارى بزرك بقامت اثل و بزركتر از ان و برك آن مانند برك خارى كه خرنوب ثمر آن است و كل آن صوفى به مقدار زعرور و زرد با سفيدىآميز و با عطريت رائحه دانسته
* افعال و خواص آن
مفرح و مطيب نفس و تازهء آن با لزوحت و منوم و بغدادى نوشته كه حكايت كرد براى من شخصى كه وثوق بقول او بود كه خشك آن حابس بطن و تازهء آن مسهل و در عراق آب مقطر آنكه عبارت از عرق آنست به جهت خوشبوئى و تفريحي كه دارد در عطريات مستعمل است و در طب غير مستعمل و آن را صمغي است و بعضى اطباى عرب حكايت كرد براى من كه آن به جهت سرفهء مزمن نافع است و به جهت نفث الدم با ماء فاطر مكى كه دم الاخوين است مفيد و صاحب تحفه نوشته كه كويند عرق آن در خواص مانند عرق بيدمشك است
* برنك كابلي *
بفتح با و راء مهمله و سكون نون و كاف فارسى و فتح كاف و الف و ضم با و كسر لام و ياء نسبت اسم فارسى است معرب آن برتق و برنج است و بهندى بابرنك نامند
* ماهيت آن
دانهء است كوچك مدور سياه املس از فلفل ريزهتر و مغز آن سفيد و با اندك تلخى و رائحهء آن تند به حدى كه محرور المزاج را كاه باشد كه رعاف عارض كردد از استشمام كوبيدهء آن و يا رسيدن كرد آن بدماغ در حين كوبيدن و آن دو نوع است بزرك و كوچك رنك بزرك آن سياه آميخته با سفيدى و كرمتر و مقئ و كوچك آن مائل بسرخى و اين قوى و بهتر است در دفع كرم معده و حب القرع و مستعمل مغز مقشر آن است
* طبيعت آن
در آخر و دوم كرم و خشك و بعضي در سوم و بعضى در اول كرم و خشك كفتهاند و اين قول بسيار ضعيف است
* افعال و خواص آن
مخرج و مسهل بلغم غليظ و سودا