و اخلاط لزجه از مفاصل به قوت و مجفف رطوبات و قروح و مخرج اقسام كرم معده و امعا خصوصا حب القرع حتى آنكه استيصال و اخراج كيسهء آن مىكند و رنك بول شارب آن مانند بقم مىكردد مقدار شربت آن تا سه درهم كه كوفته و پيخته با شير تازه دوشيده آميخته بياشامند مضر امعا مصلح آن كثيرا بدل آن به وزن آن ترمس و نيم وزن آن قنبيل است و به وزن آن نيز كفتهاند
* برنوف *
بفتح با و سكون راء مهمله و ضم نون و سكون واو و فا به فارسى شابابك نامند كه معرب آن شابانج است
* ماهيت آن
درختى است قريب بانار و پرشاخ و برك آن شبيه ببرك زعرور و از ان تيرهتر و مزغب و رائحهء آن تند و بدبو و شكوفهء آن مانند خوشه و با زردى و وسط شكوفهء آن زغبدار
* طبيعت آن
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
محلل و مجفف رطوبات و شكنندهء بادهاى غليظ بارد و عصارهء برك آن جهت صرع اطفال و سيلان رطوبات از دهان و تحليل راح و تقويت معده و تسكين درد احشاى ايشان شربا و نيل سائيده با آب آن بر مفاصل و اصداع و پرهاى بيتى و كردن و شكم و كفهاى دست و پاى ايشان ماليدن و بدستور خورانيدن مقدار يكدرهم عصارهء برك آن محلول با لبن مرضعهء ايشان به چند دفعه جهت امراض مذكوره و ام الصبيان نافع و آشاميدن سه درهم از عصارهء آن با يك دانك جاوشير مسهل قوى بلغم محترق بسوى سودا و دافع اوجاع حادث از ان است و يك مثقال آن با يك حبه جاوشير مسكن وجع قولنج مردان و زنان و مغص كل حيوانات كه از سردى باشد و سعوط عصارهء آن با عصارهء سداب و جندبيدستر و روغن بادام تلخ جهت جمود و نسيانى كه بيونانى ابليميس نامند و تنقيهء دماغ سه روز متوالى و بوئيدن برك آن جهت تفتيح سدهء منجرين و اغشيه و دماغ و زكام و درور برك خشك آن جهت التيام قروح و ضماد آن بازفت جهت حزاز نافع مضر امعا مصلح آن صمغ عربي بدل آن مرزنجوش مقدار شربت از عصارهء آن تا سه مثقال و از برك خشك آن تا دو درهم و نيم است
* برواق *
بفتح با و سكون راء مهمله و فتح واو و الف و قاف
* ماهيت آن
بلغت اهل مغرب اسم خشبي است و بعجمي اسم سنك سبك زردى است كه چون بسايند مائل بسفيدى باشد و در عراق متكون كردد و مانند كاه ربا و سندروس كاه را بربايد
* طبيعت آن
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
مانع سيلان خون است مطلقا و جهت خفقان و سپرز شربا و ضمادا نافع و ذرور آن جهت التيام جراحت مؤثر و پوشيدن انكشترى آن باعث ايمنى از غرق شدن و پيچيدن آن در پارچه با سنك چقماق و در زير سر كذاشتن و خوابيدن باعث ديدن در خواب است هرچه در ان روز سانحه كردد و كويند مجرب است و بروق بحذف الف غير آن است و ليكن مشابه آن
* بروانى *
بفتح با و سكون راء مهمله و فتح واو و الف و كسر نون و يا لغت عجمي است بسريانى عبروس و بيوناني اسقوانس نامند
* ماهيت آن
نباتى است پرشاخ و شاخهاى آن مانند كمان كج و خميده و كل آن سفيد و ثمر آن مانند زيتون و طعم آن تند و بيخ آن سفيد و پوست بيخ آن با زردى
* طبيعت آن
در اول كرم و تر
* افعال و خواص آن
مفرح و موافق سينه و دماغ و مدر و مفتت حصاة و جهت استسقا و بواسير و ضماد آن جهت بهق و داء الثعلب و تحليل اورام سوختهء آن با عسل جهت تقويت جكر و عصارهء آن جهت سفيدى و دمعهء چشم نافع مضر مثانه مصلح آن انيسون بدل آن ريباس است
* برهتا *
بكسر با و فتح راء مهمله و سكون ها و تاء چهار نقطهء نوقانيهء هندى و الف بلغت هندى نام كتائى بزرك است
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص آن
مقوى دل و مشهى و كدازندهء اخلاط و دافع ضيق النفس