مخدّراتى كه ذكر يافت - خصوص در هنگامى كه حمّى لازم نباشد - مناسب است . و هر گاه حرارت مزاج غالب باشد ، حبُّ الشّفا . و بدون آن ، فلونيا و برشعثا .
[ سفوف نوبههاى كهنه ]
در انواع نوبههاى كهنه ، اين سَفوف نافع است ؛ صنعت آن : پوست خشخاش يك مثقال ، فلفل سياه شش دانه ، با هم نرم سوده سه حصّه نمايند . هر روز يك حصه را وقت صبح با گلاب بجوشانند و صاف نموده ، نيم گرم بنوشند .
علامت حمّى وَبايى
كه به سبب تعفّن هوا از اسباب سماوى و يا ارضى و يا هر دو به هم رسيده باشد - چنان چه ذكر يافت - آن است كه :
حيوانات ذكى الحِس « 1 » - مانند لكلك و پَرَستُوك - از آشيانههاى خود ، هر چند كه تخم گذاشته و يا جوجه بر آورده باشند ، گذاشته مىگريزند . و حيواناتى كه از عفونات تولّد مىيبابند - مانند وزغ و مگس و كِرمهاى بدبو و غير اينها - بسيار توليد يابند .
و حيواناتى كه در زير زمين مىباشند - مانند موش و مار و شغال و غيرها - سراسيمه برآيند و به خانههاى خود باز نروند . و انسان را از نفس كشيدن ، راحتى حاصل نگردد . و چون به بلندى برآيند و در هوا نظر نمايند ، چنان محسوس گردد كه گويا هوا دودناك و غليظ و تيره است .
و نيز از علامات آن ، تغيير فصول است از وضع طبيعى مستمرّى خود و تيرگى هوا در تابستان و ظهور رجوم و شُهُب در پاييز و ايلول ماه رومى و كمى باران و بسيارى ابرها و رعد و برق و غيرها .
و تدبير تحرّز از آن ، آن است كه :
اگر ممكن باشد ، نقل مكان نمايند و به بلد ديگر روند و از لكلك و پَرَستُوك ياد گيرند كه چگونه نقل مىنمايند از آن بلاد به بلاد ديگرِ خوش هوا و از آن كمتر نباشند .
هامش
( 1 ) . الف : ذكاء الحس