برسد . و اين ، هنگامى است كه مادّهء متورّمه در غور عضو باشد و به ظاهر ميل ننمايد و دوايى كه بر آن گذارند نتواند اثر نمود در آن ، كه در اين وقت ناچار به محجمه آن را ميل به خارج مىگردانند .
سوم ، جهت نقل ورم از عضو شريف به عضو خسيس كه در جوار آن واقع است و اين ، تا هنگامى است كه اوّل بروز ورم است و بروز تام نيافته و مادّه در آن خوب مجتمع نگشته و مىتواند كه به طرف ديگر ميل نمايد . و بعد [ از ] بروز و انصباب مادّه بالتّمام در آن ، انتقال آن به سوى عضو ناچار [ و ] متعسّر بلكه متعذّر و ممنوع است ؛ زيرا كه باعث ايلام و اذيت مىگردد و موجب انصباب مادّهء بسيار به سوى آن .
چهارم ، جهت تسخين عضو و جذب دم به سوى آن و تحليل رياح محتبسه در آن .
پنجم ، جهت ردّ عضو به سوى موضع طبيعى خود ؛ مانند آن كه : جهت ردّ فقرهء زائله ، محجمه بر فقره مىگذارند . و جهت معا و ثرَب نازله در خُصيه - كه مسمّى به « قيل » است - محجمه بر عانه مىگذارند . و جهت ردّ خصيهء مرتفعه و قَضيب بالا رفته ، به محلّ اينها محجمه مىگذارند و مىمكند .
ششم ، جهت تسكين اوجاع استعمال مىنمايند ؛ مانند آن كه در قولنج مبرح كه به سبب ورم نباشد و در وجع ريحى بطن و اوجاع رحم - كه زنان را نزد حركت حيض عارض مىگردد و خصوص جوانان را - محجمه بر سُرّه مىگذارند . و ليكن بايد محجمه [ اى ] كه براى تسكين اوجاع استعمال مىنمايند بزرگتر باشد ؛ تا آن كه مواضع بسيارى را از حوالى ناف منجذب گرداند . و محجمهء بلا شرط ، جهت جذب ريح مؤثّر است ؛ به تخصيص محجمهء نارى ؛ به جهت حرارت آن كه مُعِين بر جذب و تحليل رياح است .
و حجامت بر وَرِك ، عرقُ النسا و خوف خلع را مفيد .
و حجامت بر ما بين الوَرِكَين و وَرِكَين و فَخِذَين ، بواسير و نقرس را نافع .
حجامت بر مقعده ، جذب مىنمايد از جميع بدن و سر و امعا . و فساد حيض را نافع . و سبك مىسازد بدن را .
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 1248
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص١٢٤٨