تكميد بمالند بهتر است . و اگر موضع حجامت زياده تورّم نمايد ، زردچوبهء كوبيده را در صرّه [ اى ] بسته ، گرم كرده ، چند مرتبه به رفق و به ملايمت آن را تكميد نمايند .
و بايد كه هر مرتبهء از مرتبه ديگر ، در امتصاص و ابطاءِ قلع محجمه به تدريج زياده نمايند .
[ نكته ] : و بعد الفراغ ، چون يك ساعت كامل بگذرد غذا تناول فرمايند . و صفراوى مزاج را بايد كه بعد از حجامت ، حَبُّ الرُمّان و يا آب آن و يا رُبّ و يا شراب و آب كاسنى با شكر و كاهو با سركه تناول فرمايند .
در بيان حجامتِ بِلا شَرط
بدان كه اين : يا با نار است كه در محجمه قدرى خَس و كاه را مشتعل ساخته گذارند به زودى كه شعلهء آن باقى باشد و بر موضع مقصود « 1 » حجامت وضع نمايند ؛ تا به سبب گرمى و تخلخل هواى جوف آن و ضرورت خلا ، عضو را به خود بكشد و ليكن بايد كه نار در آن ، آن مقدار نباشد كه عضو را بسوزاند . » و طريقهء وضع و علّت اين نيز - ان شاء اللّه تعالى - بعد از اين مذكور خواهد شد .
و يا بِلا نار است . و اين ، به طريق امتصاص است ؛ به نحو مذكور در حجامت با شرط . و فرق اين است كه در اين [ حجامت بدون تيغ ] ، زمان مكث محجمه را قصير و كوتاه مىگردانند و هر مرتبه محجمه را اندك به عُنف و زور جدا مىنمايند ؛ تا انجذاب و ميل مادّه زياده به جانب عضو حجامت گردد .
و تيغ در اين نمىزنند و خون اخراج نمىنمايند . و به هر كيفيت كه مناسب دانند استعمال مىنمايند . و آن را براى چند غرض و فايده استعمال مىنمايند :
يكى ، جهت جذب مادّه به سوى جانب مخالف ؛ چنانچه جهت حبس نزف الدّم رعاف و يا حيض ، بر ثَديين محجمه مىگذارند .
دوم ، جهت بروز و ظهور ورم غائر ؛ تا اصول اثر ادويهء موضعيه به سهولت بدان
هامش
( 1 ) . ب : مفصود .