علىحده در اين مرض نوشته و همچنين در معالجهء طحال ايشان ، بهترين تدابير وضع محجمهء نارى است بر موضع طحال و چند شرط غير غائرى زده و اندك خونى گرفته در ماهى سه چهار مرتبه .
و وجه منع بعد شصت سالگى - كه شروع سنّ شيخوخت است - ، استيلاى برودت است بر مزاج و غلظت دم به سبب برودت و رقّت قلب به سبب قلّت حارّ غريزى . و معلوم است كه حجامت اخراج نمىنمايد مگر خون رقيق را ؛ پس وقوع آن در اين سن ، لا محاله باعث زيادتى غلظت و تحير طبيعت و حدوث يبوست جلد مىگردد و اخراج خون مقصود « 1 » صورت نمىبندد ؛ به خلاف « فصد » كه : تا آخر عمر به شرط قوّت و توانايى بدن مجوِّز است جهت آن كه تنقيهء آن عامّ ، [ و ] خون رقيق و غليظ هر دو است . و ليكن قبل از دوازده سالگى - و نزد بعضى قبل از چهارده سالگى - جايز نيست ؛ به جهتى كه در مبحث فصد ذكر يافت . و نيز تنقيهء فصد ، شامل اعضاء رئيسه نيز است و تنقيهء تام ، نكايت « 2 » را لازم دارد و محافظت اين اعضاء در اين سن بسيار واجب . و لذا بعد از دو سالگى تا چهارده سالگى « 3 » ، اطفال را اقتصار بر حجامت و ارسال علق ، مسخِّن [ و ] واجب است نزد ضرورت و احتياج به اخراج دم ايشان ؛ تا مدّعا حاصل گردد بى اذيت و ضررى .
[ تبصره ] : و بدان كه منع حجامت بعد از شصت سالگى و منع فصد قبل از چهارده سالگى مطلق نيست ؛ بلكه مقيد به عدم ضرورت شديد است و ضعف و قوّت . و در صورت ضرورت شديد و قوّت قوّه ، مجوَّز است .
[ اعضاء مورد حجامت ]
مبحث دوم : در بيان احكام جزئيّه كه تعلّق به اعضاء دارند
ببايد دانست كه حجامت مقدّم دماغ ، مضرّ حسّ و ذهن است ؛ به جهت آن كه مبدأ حس مقدم دماغ است .
هامش
( 1 ) . ب : مفصود .
( 2 ) . ب : ( نكابت ) الف : ( كفايت ) آمده است . با توجه به مباحث گذشته ( نكايت ) صحيح است .
( 3 ) . الف : سال .