بدان كه حِجامت دو نوع است يكى ، حجامت مع الشَرط ؛ يعنى تيغ به آن بزنند كه خون بر آيد به مِحجَمه . و اين ، شامل مِحجَمهء غير نارى كه حجامت مطلق نامند و مِحجَمهء نارى كه مقيد ذكر نمايند هست . دوم ، حجامت بى شَرط كه « بادكش » نامند . و جهت امّالهء مادّه مستعمل است . و هريك به تفاصيل در مبحثى مذكور مىگردد ؛ ان شاء الله تعالى .
مبحث اوّل : در بيان احكامِ كلّيهء متعلّقه به حِجامت از وقت و سِنّ و عادت و غيرها .
بدان كه در اوّل ماه و آخر ماه و سه شنبهء آخر ماه جايز نيست ؛ به جهت آن كه در اين ايام ، اخلاط ، ساكن و متوجّه به باطناند . و در اواسط ماه - خصوصا شانزدهم و هفدهم - بهتر است ؛ به جهت تحريك اخلاط و رطوبات ؛ به مناسبت زيادتى نور قمر . و در چهاردهم و پانزدهم كه كمال « 1 » زيادتى نور و وسطى حقيقىاند ، چندان مناسبت ندارد ؛ و به جهت آن كه اخلاط لطيفه خفيفه در آن ايام بيش تر ميل به ظاهر دارند ؛ به همان مناسبت مذكوره و سرعت حركت آن .
و اخلاط غليظهء ثقيله بعد از آنها ؛ به جهت بطءِ حركت اينها . و چون از نصف حقيقى تجاوز نمود [ و ] نور قمر رو به تنقيص گذاشت ، به تدريج اخلاط نيز ميل به باطن مىنمايند . و اوّلًا اخلاط لطيفهء خفيفه ميل و رجوع مىنمايند و بعد از آنها « 2 » غليظهء ثقيله . و لهذا فصد در آن ايام مناسب نيست و در اين ايام ، لايق و سزاوار ؛ زيرا كه خون غليظ ثقيل فاسد مندفع مىگردد كه مطلوب است .
و نيز بهترين اوقات حجامت ، روز است و در ساعت دوم آن اگر فصل گرما باشد و در ساعت سوم و يا چهارم اگر سرما باشد ؛ به جهت آن كه خون در اين وقت رقيق لطيف مىباشد و اخراج آن زودتر حاصل مىگردد ؛ به سبب اطاعت ؛ هر چند در اين وقت فصد نيز جايز نيست و ليكن مراعات آن در حجامت بيش تر از آن است ؛ به علّتى كه ذكر يافت .
سؤال : اگر كسى گويد : بنابراين وجه ، بايد كه در نصف روز كه رقّت [ و ] لطافت دم به جهت
هامش
( 1 ) . ب : گمان .
( 2 ) . ب : آن .