و همچنين بعد از استحمام محلّل ؛ به جهت آن كه باعث افراط نقصان روح خواهد گرديد . و همچنين عقب جماع ؛ خصوصاً با انزال باشد ؛ به جهت آن كه به سبب حركات بدنيه و نفسيه كه لازمهء جماع است ، تحليل بسيار در روح واقع مىشود و با انزال ، تحليل به حدّ افراط ؛ به جهت كثرت اخراج روح با مَنى .
و همچنين در سنّ كم تر از چهارده سالگى ، به جهت آن كه رطوبات در اين هنگام ، سهل التحلّلاند و خون هنوز متين و كثير المقدار نشده و بلغم را غلبه است و با وجود اين امور ، افتقار به نموّ بيش تر است و لهذا فصد جايز نيست كه موجب ضعف و منع نمو مىگردد ؛ و ليكن هر گاه حاجت قوى داعى گردد و چاره نباشد از آن ، پس فصد توان نمود در صورتى كه سحنه ، قوى و عضلات ، مستحكم و عروق ، وسيع و ممتلى و رنگ بدن سرخ باشد ؛ و ليكن فصد را بايد كه به تدريج نمايند و ابتدا اندك خونى بگيرند تا آن كه طبيعت به اخراج آن الفت گيرد و بى ضرر باشد .
همچنين در سنّ شيخوخت حتّى الإمكان فصد ننمايند ؛ به جهت آن كه در اين سِن خون كم تر توليد مىيابد و قوا ضعيف مىباشند ؛ مگر آن كه حاجت قوا داعى شود يا تنومند باشد و گوشت بدن او مستحكم و سرخ رنگ كه فصد او جايز است ؛ امّا افراط نبايد نمود اصلًا .
و همچنين نحيف الأبدان لاغر و فربهان شحمى رَخو البدن و سفيد پوستان رَخو اللحم و زرد پوستان عديم الدّم كه حتّى المقدور ايشان را فصد نبايد نمود و جهت آن كه باعث ضعف ايشان است .
ببايد دانست كه قضافت و لاغرى بر دو نوع است : يكى ، به سبب قلّت دم و اين لا محاله مانع فصد است .
دوم ، آن كه به سبب حدّت خون باشد ؛ به جهت آن كه طبيعت به سبب اكراه از خون تصرف در آن نمىكند و بدل ما يتحلّل نمىسازد ؛ پس خون بسيار در بدن مجتمع گردد و با وجود آن بدن لاغر باشد به افراط كه در چنين شخصى فصد نمودن جهت تقليل مادّه و اطفاى حدّت آن و خورانيدن مطفيات ، مجوَّز و مفيد است . و فرق ميان اين و مهزولِ [ نوع
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 1206
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص١٢٠٦