و از اين قبيل است امتزاج كتيرا با بسد محرق و امثال آن و سفرجل و مصطكى و طباشير و عود هندى در امراض معده و كبد و نواحى آن هر دو با سقمونيا و غاريقون تا آن كه آن هر دو نگاه دارند در معده و كبد و عروق نواحى آن تا فعل خود را كما ينبغى نمايند . و آن فعل ، جذب صفراست و اذابه بلغم ؛ جهت آن كه از خاصيت سقمونيا و غاريقون است سرعت نزول به امعاء و به سوى خارج . نيز آن ادويه ، حافظ قوا و ارواح و اعضاء رئيسهء شريفه و عامُ المنافعاند - كه قلب و كبد و دماغ و معده - باشند از ضرر و غائلهء آن هر دو ؛ زيرا كه ادويهء مسهلهء قويه ، خالى از غائله و ضررى نيستند .
نيز از آن قبيل است ، امتزاج و تركيب ادويهء مغرّيه كه مانعه حدّت و سرعت مرور و نفوذ ادويهء حاره سريعة النفوذ و المرورند ؛ مانند كتيرا و صمغ عربى و افيون با ذراريح و بوره و نوشادر و شوره تا آن كه زمانى ممتد اينها در مثانه نگاه دارند تا فعل و اثر خود را ببخشند و ضرر و غائله به آن نرسانند .
و نيز از آن جمله است اختلاط ادويهء مسهله شديده قويه با مصلحات و چرب نمودن به روغن بادام و يا گاو ؛ مانند تربد و هليلجات و مغز فلوس خيارشنبر و تدبير و تشويه بعض آنها ؛ مانند حبّ السلاطين و حبّ الملوك و مازريون و سقمونيا و انزروت و ساير ادويه مسهلهء قويه .
نيز از آن جمله است امتزاج سركه با شكر و يا عسل در سكنجبين براى كسر سورت و سرعت نفوذ سركه و تسكين ثوران و هيجان صفراء و سوداء جهت آن كه ترشى حاد محض ، مهيج صفراء و سود است .
و نيز شكر و عسل به سبب لزوجتى كه دارند مانع شدّت و نفوذ سركه و كاسر حدّت آنند و داخل نمودن چند شاخه « 1 » نعناع در آن براى منع غثيان و تقويت معده است و طبيعت و قوّت كبدى به سبب كمال رغبت و ميلى كه به شيرينى دارند ، به زودى آن را جذب مىنمايند و افعال مطلوبه از آن از شكستن حدّت صفراء و نفوذ در جميع مسالك و مجارى و تفتيح سدد و غير را كما ينبغى از آن صادر مىگردد .
هامش
( 1 ) . الف : طاقه .