نيز از آن جمله است ادخال سركه در ادويهء مختصّه به طحال و زعفران و اسارون با سقمونيا و غاريقون تا آن كه آن هر دو قوّه اين هر دو را به دماغ و عروق آن برسانند تا كما ينبغى فعل خود را نمايند .
نيز داخل نمودن ادويهء مقويهء عطرهء قابضه و مفتّحه و منقيه فضول است ؛ مثلًا در ادويهء مختصّه به اورام كبد و دماغ و معده و گرده و مثانه و انثيين ؛ مانند مصطكى و عود هندى و ورد احمر و كمون و با « 1 » مسهلات معده ، نارمشك و مصطكى و سفرجل و با مسهلات كبد ، ورد احمر و با مسهلات دماغ ، سنبل الطيب و با مسهلات انثيين ، زيره و همچنين ادخال ذراريح با ادويهء مدرّه نافعه امراض گرده و مثانه ، جهت اختصاص آن به گرده و مثانه تا آن كه قوّهء آنها را به زودى بدون ضعف و نقصان به آن هر دو عضو برسانند .
و نيز ادخال سركه و دهن ورد در اضمده و اطليه جهت نفوذ فرمودن آنها به زودى و داخل نمودن با بونه در اضمده و ادويهء مشروبه ؛ جهت آن كه در آن دو قوّه است : يكى ، محلِّله و دوم ، قابضه ؛ كه به قوّهء محلِّله اثر در نفس عضو مىنمايند و به قوهء قابضه ، منع و سدّ مجارى و مسامّ و انصباب موادّ بدان عضو مىكند و در سركه ، سه قوّهء است : يكى ، مفتّحه . و دوم ، نافذه . و سوم ، قابضه . و در دهن ورد نيز سه قوّه ، بلكه چهار قوّه است : يكى ، مفتّحه . و دوم ، محلِّله . و سوم ، ملينه . و چهارم ، قابضه . و لهذا اين را « مركّب القوى » مىنامند .
و نيز امتزاج زنجبيل با تربد ؛ جهت آن كه تربد به صرافت خود تقطيع و ترقيق و دفع موادّ بلغميهء غليظه كما ينبغى بدون اعانت با زنجبيل نمىتواند نمود . و مصطكى براى تقويت معده و كبد است . و از اين قبيل است تركيب بعض ادويهء مسهله با بعض ديگر براى زيادتى تقويت و اعانت و قلع موادّ و تركيب و امتزاج شراب ريحانى صافى رقيق با ماء اللحم براى صاحب غشى خوايى « 2 » و صاحب دقّ و كافور با ماء الشعير براى مدقوق ، جهت آن كه ماء اللحم به سبب لزوجتى كه دارد به مجارى و مسالك مىچسبد و به زودى به عضو مخصوص و اعماق بدن نمىرسد و شراب موصوف به سبب شدّت نفوذ
هامش
( 1 ) . ب : يا .
( 2 ) . ب : صفرايى .