جرم سلق را نخورند كه غليظ سوداوى است ؛ به خلاف برگ و آب مطبوخ آن . و كسانى را كه تناول ثوم در وقتى از اوقات معتاد بوده ، در سنّ شيخوخت تناول آن ايشان را بسيار نافع است . و از مربّيات ، زنجبيلِ مربّا و همچنين مربيات حارّه و ليكن به مقدارى كه سخونت بسيار و تجفيف بدن ننمايد و اعانت بر هضم نمايد .
نيكوترين تدابير منوّمه ، تناول كاهو است با مصالح گرم و خشك .
از فواكه مناسبه ملينه كه بعد از انهضام طعام تناول آن به حسب فصل و طبيعت مناسب است ، انجير است كه جهت تليين ايشان بهترين اشياست كه اگر مزاج گرم باشد يا فصل گرما ، انجير تر با « 1 » آلو تناول نمايند و اگر مزاج سرد باشد يا فصل زمستان ، انجير خشك در ماء العسل پخته تناول نمايند .
و مغز حبّ القرطم با انجير خشك سرشته كه مغز حبّ القرطم يك جزء و انجير خشك ده جزء باشد و به مقدار گردكانى و تا سه گردكان ، موافقترين اشياست ايشان را . و همچنين انجير خشك با مغز گردكان تازه و يا خشك فاسد نشده .
و بالجملة ، در هرچه تناول نمايند ، موافقت فصل و مزاج لازم است .
و لبلاب به آب و نمك پخته و به مُرّى و زيت و يا روغن گاو مطيب نموده ، نكو ملينى است ايشان را . و به دستور ، بسفايج كه در شورباى مرغ و يا مرق سلق و يا مرق كرنب پخته باشند و همچنين ماء الكرنب و لبّ قرطم با كشك الشعير و صمغ البطم ، بالخاصّيه جالى احشاست بدون اذيت و ملين طبع مشايخ است .
و بايد كه آن چه جهت تليين بطن ايشان خورانند ، قبل از طعام خورانند ؛ تا عمل آن كما هو حقه ظاهر گردد ؛ چه بعد از غذا عمل ملين ، خفيف مىباشد و اصلًا ظهور آن معلوم نمىشود و همچنين اگر عقب آن فورا خورده شود ؛ جهت اختلاط غذا به آن و انكسار قوّت دوا از آن غذا .
و نيز حقنة الدهن ، ايشان را بسيار نافع است ؛ به جهت آن كه با وجود استفراغ ، احشارا نرم مىكند . و بهترين ادهان براى اين ، زيت عذب است . و اجتناب از حقنههاى حارّه ، لازم و واجب است ؛ تا آن كه امعاء را خشك نگردانند .
هامش
( 1 ) . الف : يا .