اندك رطوبتى كه در مزاج آن است و انعاش حرارت و تجفيف و تصليب اعضاء و ترك ننمايند آن را البتّه و در تأديب و تهذيب اخلاق او زياده كوشند و زجر و توبيخ نمايند اگر تساهل نمايد .
و مزاج اطفال تا به اين حد ، حارّ رطب مىباشد و مراتب آن را پنج مرتبه قرار دادهاند - چنان چه در مراتب اسنان ذكر يافت - .
چون امزجه و قواى ايشان ضعيف مىباشد ، اكثر ايشان را امراض و اعلال لاحق مىگردد ؛ پس بايد كه به معالجهء آن پردازند به نحو لايق .
[ امراض راس الاطفال ]
از جمله امراضى كه اكثر ايشان را عارض مىگردد
يكى : امراض الرأس است :
كه آن را امّ الصبيان و ريح الصبيان و فزع الشيطان و امّ الشيطان « 1 » نيز گويند . و بعضى اين را قسمى از اقسام صرع دانستهاند و بر سبيل ترادف ، اطلاق يكى را بر ديگرى مىنمايند . و بعضى قسمى از اقسام صرع دانستهاند مطلقا « 2 » و بعضى گفتهاند كه « صرعى است كه با تب محرق باشد » .
و بعضى تخصيص دادهاند به آن كه اگر آن حالت به تواتر و پى هم واقع شود ، آن را امّ الصبيان « 3 » و الّا ريح الصبيان و بعضى غير صرع مشابه به صرعِ دانستهاند .
علامت آن ، اين است كه دفعتاً ايشان را عارض گردد و بى هوش افتد « 4 » و دستها و پاهاى ايشان پيچيده گردد و چشمها برگردد و كف بر دهان آيد و بالجملة حالتى شبيه به صرع عارض گردد و چون به هوش آيد ، گريه بسيار نمايد و شير نگيرد و قلق و اضطراب نمايد اگر مادّهء علّت قوى باشد و الّا به حالت اصلى آيد و يا قريب بدان با كلال و ماندگى .
هامش
( 1 ) . ب : ام الشياطين .
( 2 ) . الف : ( مطلقا ) حذف شده .
( 3 ) . ب : ام الصبيان نامند .
( 4 ) . ب : افتند .