و بايد كه يك سال و زياده نيز مراعات اضطجاع طفل را در هنگام شير دادن نمايند ؛ مثلًا گاهى از جانب راست و گاهى از جانب چپ او شير دهند ؛ تا وضع جانبين آن متساوى گردد .
و هرگاه طفل از گريه به شير خوردن خاموش گردد بدانند كه سبب گريهء او گرسنگى بوده و اگر خاموش نگردد و يا شير نگيرد ، بدانند كه در بدن او المى و يا وحشتى به مزاج او به هم رسيده ؛ پس تجسّس سبب آن نمايند و به زودى در تدارك آن كوشند ؛ زيرا كه بسا هست كه بعض اطفال را از فرط گريه و عدم تدارك مرض ، كار به غشى و يا صرع و يا فتق و يا نتوّصرّه منجر گشته و گاه اطفال را درد گوش و شدّت وجع آن موجب بُكاء مىگردد . پس اگر سببى ديگر ظاهر نباشد ، از فكر اين امراض غافل نبايد بود و گاه درد معده . و معالجات اطفال - ان شاء اللّه تعالى - بعد از اين ذكر مىيابد .
[ شرايط مرضعه ]
و ببايد دانست كه در مرضعه چند شرط ضرور است ؛ از آن جمله اين نُه شرط است :
[ شرط ] اوّل : آن كه جوان باشد ؛ يعنى از بيست و بيست و پنج سال كم تر و از سى و پنج سال نهايت چهل زياده نباشد ؛ بلكه در بين اين هر دو باشد ؛ زيرا كه درين سن ، قوّه و قدرت به حدّ كمال مىباشد و شير آن محمود [ است ] .
[ شرط ] دوم : آن كه معتدل السحنه و الجثّه باشد ؛ يعنى نه بسيار تنومند فربهء لحمى و يا شحمى باشد و نه بسيار ضعيف لاغر خشك ؛ بلكه متوسّط ميان آنها كه دليل جودت مزاج است . و بايد كه رنگ آن نيكو باشد ؛ زيرا كه خوبى رنگ تابع اعتدال مزاج است . و نيز بايد قوى العنق و واسع الصدر باشد ؛ جهت آن كه اين هر دو ، دليل قوّت دماغ و دل است . و نيز بايد كه عضلات بدن آن عظيم بزرگ باشد ؛ جهت آن كه دليل وفور حرارت غريزيه است . و نيز بايد كه لحم بدن او صلب باشد ؛ زيرا كه صلابت گوشت ، علامت قلّت رطوبت فضلى و عدم قبول عفونت است به زودى .
شرط سوم : آن كه صالح الثَدى باشد ؛ يعنى پستان او در عِظَم و صِغَر و در صلابت و