وَجَعُ الاظْفار :
يعنى درد ناخنها . و علاجش برگ مورد و برگ سرو كوفته ، ضماد كردن است .
تَعَقُّفُ الاظْفار :
يعنى غلظت است كه بيشتر در اصل ناخن پديد آيد و اين را جذام الاظفار نيز گويند . و علاجش تنقيهء سوداست و مرهم داخليون و ديگر قيروطيات نهاده داشتن تا از تعقّف محفوظ ماند .
تَشَقُّقُ الاظْفار :
اگر در طول ناخن بود ، مسمّاست به اسنان الاظفار . علاجش ترطيب است و تنقيهء سودا و پيه بطّ و مرغ و لعاب حلبه نهادن .
تَقَلُّعُ الاظْفار :
يعنى كنده شدن ناخنان . و سببش اگر استرخاء بود ، بى درد باشد . علاجش تنقيه بلغم است و اگر حدّت خون بود و با درد باشد ، علاجش فصد صافن است و حجامت ساق . و اگر در ناخن دست بود ، فصد باسليق و اگر در ناخن پاى باشد ، به شربت عنّاب تسكين خون كردن .
انتفاخ و حِكَّةُ الاظْفار :
علاجش به آب دريا شستن است و انجير كوفته ضماد كردن .
رَضُّ الاظْفار :
يعنى كوفته شدن ناخن . علاجش در ابتدا برگ آس و برگ انار كوفته ، ضماد كردن است و بعد سكون درد ، آرد گندم و زيت نهادن .
طَلْقيِه :
آن است كه ناخن همچون ابرك سپيد و برّاق و سهل الانكسار شود .
علاجش ماء الاصول و گلقند و سكنجبين دادن است به روغن بادام و بعد نضج ، مطبوخ افتيمون خورانيدن و زوفاى رطب و بادام شيرين و پيه بز ضماد ساختن .
موت الدم تحت الظُّفْر :
يعنى مردن خون زير ناخن . علاجش آرد و زفت طلاء كردن است و به مثلّث ، اكثر شستن و گاه گاه تخم جرجير و سركه طلاء كردن و روزى چند بار در دهان انداخته ، مكيدن نفع تمام دارد .
فايده : چون خواهند كه ناخن را بر كنند به سببى ، بايد كه زرنيخ و جاوشير و روغن بادام تلخ ضماد كردن بهتر و اگر نخست مرهم داخليون ضماد كرده باشند ، زود اثر كند .