فتور او . نائبه ، هر روز يك بار دو بار فرو انگيزد و ديگر آثار بلغم پيدا بود ، مگر آن كه بلغم شور باشد كه علامت حرارت در وى پديد آيد و هر چون كه باشد اين حرارت به حرارت صفرا نرسد . و نشان بلغم مالح آن است كه ابتدا به قشعريره كند و بَرد و لرزه كم باشد . و نشان زجاجى آن كه لرزه شديد بود . و نشان حامض آن كه بَرد شديد بود . و نشان حُلْو آن كه بَرد در وى كم باشد و در اكثر تا چند نوبت از قشعريره و بَرد و نافض هيچ نباشد .
علاج : تا يك هفته سكنجبين عسلى و ماء العسل كه در وى زوفا پخته باشند و كشكاب كه در وى قدرى باديان و نخود مطبوخ بود ، همىدهند و كذلك سكنجبين و گلقند و بعد يك هفته قى فرمايند به سكنجبين و آب گرم ؛ خصوص وقت آغاز نوبت و سكنجبين و آب گرم كثير المقدار دهند . و هر چه به آسانى برآيد بهتر است ، مبالغه نبايد كرد و گاه گاه انيسون همراه گلقند خوردن و پودينه و مصطكى خاييدن لازم دانند . و بعد نضج تام ، مسهل توان داد و اگر طبع قبض باشد ، هر شب دواى تبريد به قدر حاجت دادن و صبحى پنج درم گلقند خورانيدن و عقب آن ، ده درم سكنجبين عسلى نوشانيدن ، نافع است به شرطى كه رفع قبض مطلوب بود .
اگر بول غليظ و رنگين باشد ، فصد مجوّز است . و آن جا كه دماغ ضعيف بود ، سكنجبين نبايد داد و بعد استفراغ ، قرص گل اثر تمام دارد و اگر نانخواه كوفته ، بيخته با شهد آميزند و سه درم بدهند ، تب بلغمى كهنه كه سخت بلرزاند و دير گرم شود ، دفع گردد و غاريقون ، يك درم با عسل همين عمل كند . و در لِثقه ، به دادن منضجات و ملطّفات چندان دليرى كه در نائبه كنند ، نتوان كرد و خاصةً كه صداع يا ضعف دماغ داشته باشد . و نوعى است از حمّاى بلغمى كه درون سرد باشد و بيرون گرم و اين را حمّاى انقيالوس گويند . و نوعى است از آن كه درون گرم بود و بيرون سرد و اين را حمّاى ليفوريا گويند و اين بيشتر در نائبه افتد و طريق علاجش همان است كه گذشت .
ميزان الطب ( فارسى ) — صفحة 200
مساهمون: نصيرى
ص٢٠٠