باب سيزدهم در امراض معده
فصل اوّل : در سوء مزاج معده ،
علامات حرارت و برودت ظاهر است و همچنان آثار ساذج و مادى ، باهر و لازمهء حارّ ساذج است كه غذاى لطيف و قليل المقدار اگر خورده شود ، فاسد مىسازد به خلاف غليظ بارد و كثير كه در اين چنين ، ماده خوب مىگوارد . و بدانند كه تشنگى در بلغم شور نيز مىشود و خاصهء آن است كه از آب گرم نوشيدن ساكن گردد ، نه از آب سرد به خلاف آنچه از صفرا بود يا از حرارت ساذج كه از آب سرد زايل شود . علاج : در ساذج ، تعديل و در مادى ، تنقيه نمايند حسب ماده و حاجت . و بدانند كه قى در اخراج مادهء معده اثر تمام دارد و اگر از عضوى ديگر ، ماده به معده مىريخته باشد ، تنقيهء آن عضو لازم شناسند و بيشتر از دماغ و جگر و سپرز ، ماده بر معده مىريزد و نزلهء دماغ و سوء مزاج جگر يا سپرز گواهى دهد از آن . و فصد قيفال در دماغى و باسليق ايْمَن يا از اسيلم آن در جگرى اثرمند است و كذلك از ايْسَر ، در طحال .
فايده : بسيار باشد كه معده پاك و قوى بود و ليكن در حال گرسنگى ضعيف