[ 547 ]
فصل [ هشتم ] : در جفاف اللسان
« 1 » اين ، بر دو قسم است :
يكى ، آنكه حرارت و يبوست سبب بود . و علامت وى ، زردى زبان است و خشونت آن و ساير علامت صفرا پيدا بودن . و يبوست حقيقى همين قسم است . و در حميات محرقه عارض شود .
علاج : لعاب بهدانه به آب نيلوفر و شكر آميزند و بمالند و در دهان دارند و اگر شيرهء تخم كدو يا خرفه بيفزايند بهتر باشد و به عصارهء تخم خرفه و به آب تربز و خيار بادرنگ مضمضه كردن سودمند است .
دوم : آنكه خلط لزج غروى بر سطح زبان آيد و حرارت آن را خشك نمايد . و اين ، فى الحقيقت يبوست نيست ؛ لكن از آنكه رطوبت نازلهء بر سطح وى غليظ گشته است ، به سبب وى ، جفاف را به زبان منسوب كردهاند . و علامتش غرويت و لزوجت آب دهن است .
علاج : چوب بيد در سكنجبين يا آب خربزه و شكر تر كنند ، پس بر سبيل مسواك آن چوب را بر زبان بمالند .
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Dryness of the tongue ; ichthyosis linguae.