همچنان هرچه « 1 » در خواب حاصل آيد در قوه متخيله او را بداند و تميز كند . « 2 » و همچنين قوت حافظه نيز در خواب كار خويش كند « 3 » چنانكه در بيدارى كند ، زيرا كه كار قوت حافظه دوتاست « 4 » : يكى آنكه صورتى كه « 5 » در تخيل به وجود آيد آن را بپذيرد و نگاه دارد . و ديگر آنكه آن صورت را هروقت « 6 » كه به كار نفس « 7 » آيد به قوه متخيله دهد و اندر وى حاصل آيد . « 8 » و قوت حافظه اندر خواب نيز اين دو فعل « 9 » را كند ، زيرا كه آنچه نفس در قوه متخيّله در خواب ديده باشد قوت حافظه آن را بپذيرد و نگاه [ دارد « 10 » ] تا چون از خواب بيدار شود از آن آگهى دهد . « 11 » و همچنين صورتها كه پيشتر در وى باشد به وقت خواب به قوهء متخيّله دهد ، چون احوال گذشته « 12 » ، چنانكه كسى « 13 » از كسى چيزى پرسد از احوال گذشته و آن كس آن چيز را ياد داشته باشد و او را آگاه كند « 14 » ، همچنان در خواب « 15 » قوهء حافظه او را نگاه داشته بود و او را آگاه كند . « 16 » و بالجمله هرچه قوهء حافظه آن را استعمال كند « 17 » در بيدارى ، در خواب نيز همان را استعمال كند . « 18 » پس ظاهر شد « 19 » كه اين قوهء عقلى يعنى « 20 » فكر و تخيّل و حفظ اندر خواب همچنان كار كند كه اندر بيدارى كند ، زيرا كه ايشان نه چيزى كه بجنبد يا چيزى ايشان را از كار بازدارد چون قوهء حساسه
هامش
( 1 ) . ( همان ) : + از تميز و قياس و اعتدال صورها كه اندر تخيّل پديد آيد نيز اندر خواب همه تميز و قياس و اعتدال بكند آن صورهاى خيال را .
( 2 ) . ( همان ) : - در خواب حاصل آيد در قوهء متخيله او را بداند و تميّز كند .
( 3 ) . ( همان ) : كار خويش كند اندر خواب .
( 4 ) . ( همان ) : دو است .
( 5 ) . ( همان ) : اندر .
( 6 ) . ( رسالة ليعقوب بن موسى ) : هرآنگه .
( 7 ) . ( همان ) : - .
( 8 ) . ( همان ) : پديد آرد .
( 9 ) . ( همان ) : اين هر دو فعل اندر خواب همى .
( 10 ) . ( همان ) : به خواب درند پديد آيد از صورها آن را بپذيرد و نگهدارد .
( 11 ) . ( همان ) : آگاهى دارد و نيز با بسيار زمان آن صورت اندر وى بماند .
( 12 ) . ( همان ) : + و .
( 13 ) . ( همان ) : + اندر خواب .
( 14 ) . ( همان ) : دارد و آگه كند .
( 15 ) . ( همان ) : - در خواب .
( 16 ) . ( همان ) : - و او را آگاه كند .
( 17 ) . ( همان ) : + . . .
( 18 ) . ( م ) : - در بيدارى ، در خواب نيز همان را استعمال كند .
( 19 ) . ( همان ) : پديد آمد .
( 20 ) . ( همان ) : اين هر سه قوه عقلى أعنى .