شبيه به برگ فراسيون و از آن درشتتر و خارناك و ما بين سرخى و سياهى و تخم آن مايل به پهنى و سبز تيره و در غلاف دو طبقه و از ترمس كوچكتر و در طعم به حدّت و تندى و تلخى نانخواه و گلش سرخ مايل به تيرگى و از زير برگها مىرويد .
در اولِ سوم ، گرم و در آخرِ اول ، خشك و محلّل و جالى و مقطع و مدر فضلات و هاضم و منقّى بلغم و رياح معده و گرده و مفاصل و وركين و مجفِّف به اعتدال و طبيخ او جهت جمود و برودت مفرط و سعوط آن جهت زكام و ضيق نفس و بلغم مجتمع در قصبهء ريه ، نافع . و تخم او در اطعمهء شخصى كه سگ ديوانه گزيده باشد پادزهر آن . و ضمادش جهت كلف و با عسل جهت جوششهاى سر ، كه زرد آب از او آيد مفيد .
قدر شربتش تا دو درهم و مضرّ جگر حارّ و مصلحش كتيرا و بدلش نصف وزنش حبّ الغار ، يا دو وزن آن نانخواه است .
« جالينوس » فرموده كه چون او را در وسط تابستان خشك كرده كوبيده نگاه دارند و با سى و سه مثقال عسل ، به دفعات يا به دو دفعه - يك روز در ميان - سگ ديوانه گزيده بنوشد ، به غايت مفيد است و دو درهم از بيخ او كه با شير تازه بياشامند به قى رفع زهر سگ ديوانه گزيده نمايد ، هر چند كه از آب نيز ترسد .
و گويند چون گياه او رابه جميع اجزاء به پارچه سرخى بسته بر اعضاء دردناك مواشى ببندند رفع الم مىكند و صاحب « جامع » انطاكى ، مخصوص درد سر انسان مىداند .
و گويند تعليق او بر در خانه ، موجب حفظ صحت اهل آن خانه است . و مؤلف جامع الادويه از « محمد بن احمد » نقل مىكند كه اين گياه در شام بسيار است ، و حشيشة السلحفاة نامند . خوردن او به غايت مقوّىّ باه و نگاه داشتن آن به غايت مورث تعشق زنان است به حدى كه اصلا ممانعت به حامل او نكند .
[ 3 ]
أأرْغِيس [ آرغيس ] :
« حنين بن اسحاق » در الف مع الراء ذكر كرده و آن پوست بيخ درخت زرشك است .
در اوّل ، گرم و در دوّم ، خشك و با قوت بارده و قابضه و مانع تعفن اخلاط و طبيخ او مقوّىّ جگر بارد و مفتّح و با قوت رادعه و جرم او با شراب جهت درد جگر اگر بىتب باشد و با آب سرد با وجود تب به غايت مفيد . و به دستور شراب و سركه كه در آن جوشيده باشد همين خاصيت دارند . و طبيخ اودر رفع كرم جگر گوسفندان مجرب است .