[ 3022 ]
سنگ چاخماق :
اسم فارسى و تركى حجر النار است .
[ 3023 ]
سنگ پشت :
اسم فارسى سلحفاة است .
[ 3024 ]
سن الكلب :
سپستان است .
[ 3025 ]
سورنجان :
بيخى است شبيه به سير صحرائى و مايل به استدارت و پوست او ، مايل به سرخى و اندرون ، سفيد و شيرين طعم و بسيار رطوبت و خشك او ، با صلابت و قسم باطن سياه و باطن سرخ ، از سمومات و برگش قريب به برگ كراث و از آن ، قوىتر و ساقش به قدر شبرى و گلش زردو به فارسى شنبليد نامند ، شبيه به زنبق كوچكى و سياه او ، گلش سرخ مىباشد و منبت او ، كوهها .
در سوم ، گرم و در دوّم ، خشك و قوتش تا سه سال باقى و مسهل اقسام بلغم و قاطع آن ، خصوصاً از مفاصل و مفتّح سدد و جاذب اخلاط لزجه از عمق بدن و رافع يرقان و سپرز و با صبر جهت عرق النسا ، مجرب دانستهاند و با زنجبيل و فلفل ، به غايت مبهّى و جهت مفاصل ، بسيار مفيد و ضماد او با زعفران و تخم مرغ در تسكين درد استخوان و تحليل اورام ، مجرب و حمول او با روغن كهنهء گوسفندان جهت بواسير ، مجرب و ذرور او مجفِّف زخمها و و خوردن نيم درهم او با شير تازه و فانيد تا سه روز به غايت محرِّك باه است .
سورنجان ، بسيار مضرّ معده و مورث مغص و مضعف جگر است و مصلحش كتيرا و شكر و زعفران و قدر شربت از مفرد او يك درهم و با ادويه ، نيم درهم و بدلش مستعجله است به وزن او و زنجبيل و فلفل ، مقوّى فعل اويند و بوييدن گل او مفتّح سدد دماغى و محلّل رياح و درد سر بارد است .
[ 3026 ]
سوس :
در اصفهان ، مژو نامند و تركان ، شيرين بيان گويند در اكثر بلاد ، موجود و معروف است . تلخ او ، غير مستعمل و بيخ شيرين مايل به تلخى آن ، مستعمل و قوتش تا ده سال باقى است و بايد پوست سياه او را جدا كرده ، استعمال نمايند ؛ چه تصريح نمودهاند كه مار او را دوست مىدارد و خود را به او مىمالد جهت انسلاخ جلد و تسمين بدن و تقويت بصر .
بيخ او ، در اوّل ، گرم و مايل به خشكى و منضج اخلاط غليظه و مركبه و مسكّن تشنگى و مدر بول و حيض و مسهل رطوبات و غاسل اعضاى باطنى و مقوّى اعصاب و