در قوت ، شبيه به عنصل و حرارتش كمتر از آن و با رطوبت فضليت و مقوّى باه و دو مثقال او جهت نفث الدم سينه و شدخ و قطع عضل و ضماد او جهت جراحات تازه و اورام مقعد ، نافع است .
[ 2932 ]
سمانى :
به تركى بلدرچين و در مازندران ، ورده و در ديلم وشم نامند از طيور معروفه و غير سلوى است .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و گويند غذاى اكثر آن ، خربق است و اصلى ندارد و گوشت او ، كثير الغذاء و مسمِّن بدن و مدر بول و مفتّت حصاة و مورث رقت قلب خصوصاً دل او و مبهّى و مهيّج باه زنان و پختهء او بهتر از كباب .
اكثار او ، مورث صداع و كزاز و مصلحش روغن كنجد و بادام و ساير روغنها و آب انار .
ضماد شق كردهء او ، جاذب سمّ هوامّ و لعوق زهرهء او با عسل هر روز به قدر حبّهاى جهت صرع ، بىعديل و قطور خون او مسكّن الم گوش و جالى آثار و بياض چشم و سرگين او جهت كلف و نمش و بيضهء او مورث فصاحت و تكلم اطفال قبل از وقت و بخور پر او ، رافع تبهاست .
« امين الدوله » از خواص او بيان نموده كه چون يك عدد سمانى مشوى را بتمامه و به دستورى كه چيزى از او طرح نشود تناول نمايند ، باعث شفاى سگ ديوانه گزيده مىشود .
[ 2933 ]
سمندر :
« مهريارس » گويد آن ، حيوانى است كه از آتش متضرر نمىشود چنان كه ماهى از آب و به قدر عصفورى و آتش رنگ و خوردن زهرهء او به قدر دانگى با آب نخود مطبوخ و با شير تازه ، رافع سموم مشروبه و اكتحال دماغ او با سرمه جهت نزول آب و حفظ بصر و طلاى خون او مانع زياده شدن وضح و مغير رنگ اوست .
[ 2934 ]
سمك :
به فارسى ماهى و به تركى بالغ نامند و اقسام او زياده از حد احصاست و بهترين او رضراضى است كه در آبهاى سرد و خوشگوار سنگدار بعيد المنبع صيد كنند و فلس او بسيار و كوچك حجم و بزرگ استخوان و شكمش سفيد و پشتش ، منقط به سياهى يا مخطط به سياهى مايل به سبزى مىباشد و در همان روز تناول نمايند و هازنى و شبوط را بهتر دانستهاند و در ولايات ايران ، قزل آلا كه منقط به سرخى است و اسلف كه پشت او سبز و شكمش سفيد است و شاهماهى كه در بحيرهء طبرستان صيد مىكنند ، بهتر از ساير اقسام است .