[ و قدر شربتش از ده مثقال تا بيست مثقال است ] ، و اكثار او محرق خون و مصدع و مصلحش تخم ريحان و خشخاش است .
[ 2181 ]
دب :
به فارسى خرس نامند و به تركى ايو گويد . از ساير حيوانات ، محيل تر و شديد القوة و كثير الخوف .
در دوّم ، گرم و در سوم ، رطب و مسن او يابس المزاج و جوان آن شديد اللزوجة است و لهذا بچهء او را اولًا صورتى معلوم نيست و چون مكرر بليسد ، صورت او از لزوجات بيرون آمده ، ظاهر مىگردد و جاحظ را اعتقاد آن كه عديم الصورة متولد مىگردد و اين ، محض اشتباه است .
زهرهء او ، مفتّح قوى و آشاميدن يك دانگ او با سكنجبين و با عسل و فلفل جهت درد جگر بارد و استسقاى لحمى و زقى و مصروع و نيم مثقال او جهت قولنج دواب ، به غايت نافع و طلاى او تا پنج مرتبه با عسل و فلفل جهت قروح آكله و حزاز و رويانيدن موى ، مجرب و اكتحال آن با عسل و آب رازيانه جهت قوت بصر و رفع بياض و رويانيدن مژه .
پنير مايهء او جهت فربه كردن بدن ، مؤثر .
خون او به قدر يك مثقال جهت صرع بلغمى و طلا كردن آن كه گرم باشد جهت نضج دمل ، سريع الاثر و اكتحال او بعد از كندن موى زياد چشم ، مانع روييدن آن و به دستور ، مانع رستن موى اعضا است .
پيهء او ، در سوم ، گرم و خشك و ضماد او جهت درد مفاصل مزمنه و برص و داء الثعلب و سرفهء بارد و بيرون رفتن و شكستگى استخوان و كوفتگى اعضاء و نرم كردن اعصاب و اعضاى متحجر ، نافع و چون جوف انار را بتمامه خالى كرده و پيه آن را با مثل آن روغن زيتون در آن گذشته به آتش گرم كنند جهت رويانيدن موى ابرو و داء الثعلب و بواسير و نواصير و سعفه و ماليدن پيه او بر بدن اطفال در حين ولادت جهت عدم ضرر او از مضرتهاى خارجى ، مؤثر .
پوست او ، بسيار خشك و جلوس بر آن جهت فالج و نقرس مرطوبين و صاحب بواسير و قشعريره .
تعليق چشم راست او باعث گريختن وحوش و تعليق هر دو چشم كه در لتّه بسته باشند بر گردن صاحب تب ربع ، رافع آن علت و تعليق انياب او بر بازوى چپ ، مانع سحر